OCR Interpretation


Zgoda : Wydania dla niewiast. [volume] (Chicago, Ill.) 1900-1913, December 11, 1913, Image 1

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/2017218620/1913-12-11/ed-1/seq-1/

What is OCR?


Thumbnail for

“THE ZGODA”
Officia) Orfu of the
POLJSH NATIONAL ALLIANCE
•f the U. S. ef N. A.
WEEKLY EDITION
onljr Peliah N«wipap«r
• - Aaiarica that Circulaln »t.
t#nmelr ia «*nr State of tha
Uhm
1406-MOS W. Difiiion Str
CHICAGO, ILL.
ii
ZGODA
Organ Związku Narodowego
Polakiego w S». Z «dn.
WYDANIE TYGODNIOWE
Służy PoWkiamu Wychodatwu
i tciciwi* we wasyat
kich aprawack aarod polaki ob
chodcących.
14J5-14.M N JtYItłOStl
WłcłarPark Sntioa.
CHICAGO. ILL.
mail* Aprtl ,7. ,0,3. a, the Po* 0„,ce a, Ch.caęo, OUmmm. Ihc Ac, o, A.,^,1 g4.
I
I
ł
I
t
|
No. 50. (ttfrdaaie dla kobiet)
Chicago, III., 11-go Grudnia (December) 1913.
(Women's Edition)
Rok ( Vol.) 32.
Kobieta w dwudziestem stuleciu.
Na początku XIX wieku nie istniała je
szcze kwestya kobieca. Nie t\lko mężczyźni,
ale i kobiety sądziły, żc inteligeneya kobiet
nic może się rozwijać tak jak inteligeneya
mężczyzn i żc najstaranniejsze tylko wy
kształcenie może upoważnić kobietę do wspói
zawodnictwa z mężczyzną na polu rzemiosła,
sztuki i nauk, więc też nie uważano za potrze
bne kształcić dziewczęta nadzwyczajnie na
tern polu.
Nawet w Północnej Ameryce, gdzie ko
biety o wiele wyżej były zawsze cenione niż
w Europie, miały dziewczęta w ilostonie, od
r. i/8<j — 18X2 przystęp do szkół tylko latem,
gdy chłopcy zajęci byli robotą w polu. I tylko
dwie godziny wolno im się było uczyć. W r.
1882 założono w Uostonie pierwszą szkołę dla
dziewcząt, lecz z powodu zbyt wielkiej opozy
cyi trzeba ją było zamknąć wkrótce. \ jednak
fakt, żc szkoła była przepełnioną uczennicami,
najlepszym był dowodem, jak bardzo uzna
wały kobiety potrzebę kształcenia się i jak
chętnie i gorliwie pełniły to zadanie.
Sidney Smith wyraził się o kształceniu ko
biet bardzo śmiało, mówiąc:
— Może być, że kobiety należą do pod
rzędnych istot, ale nie widzę powodu, dla któ
re£o kobieta czterdziestoletnia miałaby wie
dzieć tak mało jak dwunastoletni chłopiec.
W Niemczech, gdzie «»d wieku XVT uczo
no już trochę dziewczęta, nie przyszło też ni
komu na myśl, że kobieta może umieć tyle co
mężczyzna, a sławny Campc powiedział, że
“państwu wszystko jedno, czv z dziewcząt
staną się ludzie, czy koty morskie.”
Dziewczyna musiała więc być zadowolo
ną, jeżeli jej wogóle pozwolono chodzić do
szkoły i nauczyć się czytania i pisania. Tylko
bogaci ludzie kazali uczyć córki prywatnie,
chociaż i w tych kołach dużo było przesądów.
W' klasztorach liczono panienki dobrych ma
nier, tańca i śpiewu, lecz niektóre przedmioty
naukowe, jak np. geografię uważano dla dzie
wcząt wprost za niestosowne. O gimnastyce
i sporcie nikt nie myślał jeszcze, bieganie na
łyżwach było jako “nieprzyzwoite” surowo
w zhrotiione dziewczętom.
Zaniedbywanie wszelkich ćwiczeń ciele
snych było powodem, ze kobiety wyższych
stanów niezbyt silitem cieszyły się zdrowiem
i że młode skromne panny często mdleć mu
siały, mianowicie, gdy się bały czegoś. Przy
zwoitość zaś nakazywała, aby sic lękały nie
iistannie, byle drobnostka musiała wywoływać
zemdlenie, odwaga bowiem b\ła wyłącznie
przy w rtejcm mężczyzn.
Prawa kobiety bardzo były ograniczone.
Xuiiy nie mogły samodzielnie zarządzać ma
jątkiem, nie mogły w testamencie zapisać cze
goś komu innemu, zarobek rąk własnych nic
by ł ich własnością i nie mogły nim rozporzą
dzać dobrowolnie.
Niezamężne kobiety porozumiewały się
np. z bankierem, mającym ich majątek, nie
wprost, tylko za pośrednictwem krewnego lub
znajomego.
Nikt nic byłby też uważał za możliwe, a
l>v kobieta mogła zażądać rozwodu. VV An
glii zdarzyły się jednak aż do r. 1847 trzy takie
wypadki. Chociaż mąż żonę bił. głodził, w ięził,
to — byleby nie przeszedł granic dozwolonych,
mog! być pewny, że nie ganiono jego, tylko
żonę, jeżeli chciała się z nim rozłączyć.
I tak z wszystkich stron ścieśniona praw
nymi i towarzyskimi przepisami, musiała mar
nieć niTeligencya kobiet. Bywały wprawdzie
wyjątki — bywały kobiety, odznaczające się
wielką mądrością i wiedzą, ale wogóle stały
kobiety naukowo tak nisko, że mężczyźni nie
wiele dla ich wiadomości mieli uznania.
C barakterystyczne są pod tym względem
niektoic prastare zwyczaje, które istniaK w
Anglii jeszcze w przeszłym stuleciu.
I tak up. sprzedał w r. iSo,t pewien czło
wiek swoją żony na jarmarku w Scliettield za
>* szylingów (trochę więcej jak _*i marek), i
za kawał tal>aki do żucia. Imn sprzedał żotię
o wiele taniej. bo za 50 feingów i to w r. tHoS.
Mowiuno, że takie sprzedaże odb\ wałv siy <Jo
s\c czysto.
(Czy i dziś znalazłby siy 111.7/. któr\by
cliciał sprzedać zony — za wyższą lub niższa
ceny?>
CIhh iaż w stanowisku kobiet i dzisiaj jest
jeszcze wiele spraw do załatwienia, to przy
znać jednak trzeba, że kwestva kobieca zro
biła w przeciągu stu lat ogromne po stypy. Hi
storycy, skłaniający siy do kierunku materyali
stycznej»o, stawiają ekonomiczne rewoluc\e
zeszłego wieku jako powod rticliu kobiecego.
^ *e wyjaśniłoby to atoli, dlaczego kobiety
zdobyły sobie tylko prawo kształcenia się i za
robkowania. podczas kiedy prawa polityczne,
cel marzeń przewodniczek rndiu kobiecego,
po czyści tylko pozostaną marzeniem!
'e znanie publiczne. tak bardzo dawniej
kobietom przeciwne, zmieniło się teraz zupeł
nie, pochodzi to zapewne ztad, że ogólne u
pr/edzenie u ludów cywilizowanych nie zna
lazło ani urządzcn ani praw, ktorychby niosło
w danej chwili użyć jako broni przeciwko po
stępów yni kobietom.
Inne jednak hyły stosunki wobec wvma
politycznych. I utaj stanęły kobiety przed
zamkniętemi drzwiami parlamentów, które
mają monopol na prawo głosowania mężczyzn.
ł\\ każdym razie odniosą: moralna odwa
ga, pilność i wytrwałość kobiet niejedno zwy
cięstwo, nadchodzące bowiem czasy stawia itn •*
wiele jeszcze zadań, których wyjiełnicnie nie
mniej będzie trudnem. jak to, co się niegdyś
nazwało kwestyą kobiet.
W których krajach kobiety po
zyskały prawo głosowania?
Na pytanie powyższe odpowiedział w tych
dniach szczegółowo w sposób poniżej podany
p. Robert A. Widdowson, sekretarz chicago
skicj komisy i służby cywilnej.
W Stanach Zjednoczonych.
Co do Stanów Zjednoczonych, to kobiety
posiadają dotychczas pełne prawo głosowania
w Stanach: Wyoming (18óo>, Colorado (189,0.
I tali, (1895), Idaho (1895), Washington
(1911) i California (1911>; częściowe zaś pra
wo głosowania w Stanach: Kansas, Michigan,
Minnesota. New Iłampshire, Oregon, Massa
chusetts. New York, Y'ermont, Nebraska, Wis
consin, Arizona. Montana, New Jersey, North
Dakota, South Dakota, Illinois, Connecticut,
Ohio. Oklahoma. Montana, Iowa i I/uiisiana.
1’ełne prawo głosowania mają kobiety w
Australii Nowej Zclandyi, Tasmanii, na wyspie
M.iu, na wyspach Pitcairn, w Islandyi i we
Fin landy i, gdzie kilka kobiet już jest członka
mi parlamentu.
W Europie.
W Saksonii kobiety mają prawo głosowa
nia na równi z mężczyznami, ale zamężne ko
biety głosują przez zastępstwo.
W Anglji, Szkocyi, Irlandyi, Walii i Szwe
c\i kobiety mają prawo głosowania we wszyst
kich wyborach, z wyjątkiem na członków par
lamentu.
>W r. 1907 kobiety w Norwegii pozyskały
czynne i bierne prawo głosowania we wybo
rach municypalnych. W r. 1009 brały udział
w wyborach do parlamentu.
Ponieważ Rosya jest państwem despotv
czncm, przeto walka o reprezentacyę w rzą
dzie obejmuje zarówno mężczyzn jak i kobie
ty. Dotychczas udało się narodowi pozyskać
rodzaj parlamentu (Dumę), a postępowi męż
czyźni domagają się prawa głosowania dla ko
biet.
W Danii częściowe prawo głosowania po
siadają kobiety płacące podatki, a obecnie wnie
siono nowelę, która może kobietom nada zu
pełne prawo głosowani.
Walki o prawo.
W Niemczech różne stronnictwa walczą
o prawo głosowania dla kobiet; szczególnie
party a centrum, partya radykalna i socy aliści,
W niektórych okolicach mogą kobiety brać u
dział w wyborach municypalnych przez zastęp
st wo.
W ffolandyi prowadzi się ożywiona walka
o prawo głosowania dla kobiet i zdaje się, że
w niedalekiej przyszłości będzie zwycięską.
W innych krajach europejskich posiada
ją kobiety różne rodzaje częściowego prawa
do głosowania.
Polityczne położenie kobiet na Wschodzie
jest pożałowania godne. Kobieta niema żad
nych praw w Chinach, Japonii, Persy i lub w
Egipcie.

xml | txt