OCR Interpretation


Telegraf. (Chicago, Ill.) 1892-19??, May 03, 1899, Image 3

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn00062200/1899-05-03/ed-1/seq-3/

What is OCR?


Thumbnail for

Polsce następna dynasty a Jagiellonów. Królowie z te
go rodu są dość silni, ażeby złamać potęgę krzyżacką,
zagrażającą slowiańszczyznie; dość odważni, ażeby gi
nąć osobiście w nieszczęśliwych bitwach, lub staczać
szczęśliwe walki z Turkami, zalewającymi chrześciań
skie kraje na wschodzie Europy hordami, napływające
mi z Azyi, pod znakiem półksiężyca; dość przezorni, a
żeby powstrzymywać zapędy kniaziów moskiewskich,
dążących systematycznie do ujarzmienia słowiańszczy
zny zachodniej i południowej. Książęta z rodu Jagiel
lonów powoływani bywają na trony czeski i węgierski,
a wsławieni bitwami pod Grunwaldem (1410), Warną
(1444) i Orszą (1514), w obronie praw narodu, nie zapo
minają o potrzebie zakładania wyższych instytucyi nau
kowych (Akademia Krakowska 1899), z których wycho
dzili mężowie, sławni ze swej wiedzy nietylko w Polsce,
lecz w całym ówczesnym świecie. Dość wspomnieć na
tem miejscu imię Mikołaja Kopernika, który "zatrzymał
słońce, a poruszył ziemię", ażeby mieć pojęcie o nauko
wych zdobyczach Polski w piętnastym i szesnastym wie
ku chrześeiaństwa, dość przytoczyć Unię Lubelską (15
69), mocą której trzy bratnie narody łączyły się w jedną
organiczną całość na warunkach, przyznających jedna
kowe prawa "równym z równymi", bez względu na róż
nice plemiennego pochodzenia i obrządków Kościoła za
chodniego i wschodniego.
Pomimo przywiązania do wiary katolickiej i dzię
ki wysokiemu poziomowi oświaty, był ówczesny naród
polski do tego stopnia przejęty poczuciem tolerancyi, że
czasy reformacyi nie odbiły się o Polskę echem krwa
wych, religijnych wojen. Prześladowani w innych kra
jach innowiercy znajdowali pod opieką Białego Orła
gościnne przyjęcie i bezpieczne schronienie. Tolcrancya
wszakże nie wyrodziła się nigdy w indyferentyzm, jak
tego dowodzi obrona krajów chrześciańskich przed zale
wem Turków, przez zwycięztwo Jana Sobieskiego pod
Wiedniem (1683), gdzie oręż katolickiej Polski złamał
raz na zawsze potęgę muzułmańskiego mocarstwa.
Ustrojem swoim wewnętrznym stanowiła Polska
rzeczpospolitą, odpowiadającą — rzecz łatwa do zrozu
mienia — ówczesnym pojęciom, zapewniającym w ka
żdym kraju polityczne przywileje stanowi rycerskiemu.
Wobec tego stanu, reprezentującego w Polsce jak i
gdzieindziej, naród, nie byli krójowie polscy niczem
więcej, jak głowami władzy wykonawczej, prezydentami
rzeczypospolitej. Władza prawodawcza spoczywała w
ręku senatu i izby poselskiej, zbierających się na sejmy,
powołane do życia jeszcze w epoce Piastów, a uprawnio
ne do wybierania królów, wypowiadania wojen i zawie
rania traktatów z państwami ościennemi, jeszcze przy
schvłku lG-£ro wieku.
K.tdy w drugiej połowie zeszłego stulecia, za pa
nowania w Europie samowładnych królów i cesarzy,
weszła na porządek dzienny poruszana- przez francuz
kich socyologów kwestya "praw człowieka", wywołują
ca w społeczeństwach ogólny zamęt pojęć i dążenie do
celów nie określonych, zdobyła się Polska na konstytu
cyę, przynoszącą jej zaszczyt w oczach wszystkich lu
dów cywilizowanych, konstytucyę, zmierzającą do rów
nouprawnienia wszystkich stanów i wyznań, bez u
szczerbku dla uprzywilejowanego stanu szlacheckiego i
panującego w kraju wyznania katolickiego.
Kto chce ocenić naród polski i przyjętą przez nie
go konstytucyę 3-go Maja 1791 roku, powinien przenieść
się myślą w owe czasy, powinien przedewszystkiem
sprawiedliwie osądzić trudności, które mieli do zwal
czenia inicyatorzy wielkiego dzieła cywilizacyjnego.
Oto zdanie jednego ze współczesnych, najznakomitszych
mężów stanu: "Zważając na zaszłe w Polsce zmiany —
powiedział Burkę — chlubić się musi i radować ludz
kość cała. Nigdy czystsze i szlachetniejsze dobrodziej
stwo n>e dostało się w udziale rodzajowi ludzkiemu.
Dziesięć milionów ludzi uwolnionych stopniami nie
od obowiązków, które tylko zepsutym umysłom uciążli
we, ale od rzeczywistych więzów. Nikt straty nie po
niósł, nikt poniżonym nie został, każda rzecz w swoim
karbie utrzymana, a każda w tym karbie polepszona. A
przy tym cudzie nie pry snęła kropla krwi. Stało się
wszystko bez gwałtu, bez obelgi, bez zmowy, bez łu
pieztwa, nikt pojmanym, nikt uwięzionym nie został.
Otóż przejście od bezrządu do porządku, ą nie od po
rządku do bezrządu." Podobnie osądzili dzieło konsty
tucyi 3-go Maja wszyscy bez wyjątku współcześni
mędrcy: Anglicy Fox, Payne, Mackintosh; Francuzi
Ten wysoki szczebel cywilizacyjny, uprawniający
Polską do otrzymania pierwszorzędnego miejsca między
narodami, stał się bezpjośrednim powodem jej politycz
nego upadku. Siła narodu polskiego, wynikająca z po
wołania do publicznego życia szerokich warstw ludu,
nie była na rękę sąsiedniej, półazyatyckiej Rosyi, knóra
dążyła do odgrywania w Europie roli pierwszorzęd ne
go mocarstwa, ani Prusom, nie przebierającym nigdy w
środkach, gdy się nadąrza sposobność do rozszerzania
swych granic, ani Auslryi, która korzystała z okazyi po
wetowania strat, poniesionych przez wojnę z Frydery
kiem Wielkim. Użyto podstępu, przekupstwa, zdrady,
przemocy i gwałtu, aby rwącą się do życia Polskę zgu
bić. Pomawiano ją tendencyjnievo bratanie się z jako
binizmem francuzkim,
wolucyoniści stali w niżącej sprzeczności z polskimi
formatorami i wyśmiewali konstytucyę 3-go Maja, jako
"śmieszną farsę". Zawierano z Polską traktaty, ażeby
uskuteczniać pochody wojsk w jej granice, pod pozorem
bronienia jej przed chciwością nieprzyjaciół, porozumie
knionych posłów do m
czy przystają na drugi
wiedząc dobrze, że francuzcy
re
re
potajemnie o rozbiór jej prowin
wano mianem zdrajców, a łatwo
h otaczano opieką, mianując ich
wając się między sobą
cyi. Patryotów piętnc
wiernych i przewrotny
chytrze szermierzami wolności. W oczach zdumionej
Europy, przerażonej orgiami rewolucyi francuzkiej,
przeniesiono sejm z Warszawy do Grodna, a tam oto
czywszy gmach sejmowy armatami, zmuszono wylę
ilczenia, gdy im zadano pytanie,
rozbi
zwano podstępnie nienliem przyzwoleniem, o które
troszczono się już wca
korzystając brutalnie ^
nej wojsku polskiemu
Racławicami, po rzezi
bronnych mieszkańców przedmieścia Warszawy (1794),
po zajęciu wszystkich miast
ropy, gdyż przebiegła
kar
ychany ten gwałt nie wywdłał
protestu ze strony cywilizowanej, chrześciańskiej Eu
zaborczych. Wykreślpno zbrodniczą ręką Polskę z
ty świata (1795) a nies
kazała jej zamknąć oc::y na widok "niewinności, którą
mordowali mordercy"
niknie ztąd pomoc do
ór kraju. Milczenie to na
e przy trzecim rozbiorze Polski,
niemocy kraju po klęsce, zada
pod dowództwem Kościuszki pod
dokonanej na 15 tysiącach bez-.
nie
przez wojska trzech państw
iyplomacya Prus, Rosyi i Aust|ryi
i kazała jej mieć nadzieję, że wy
zatamowania postępu rewolucyi
francuzkiej, z którą kcnstytucya- 3-go Maja tyle mikła
wspólnego, co konstytucya Stanów Zjednoczonych Ame
ryki Północnej, stanowiąca po wszystkie wieki chlubę
narodów, żyjących w granicach ojczyzny Jerzego Wa
shingtona.
Rozbiór Polski przyczynił się do zniweczenia rów
nowagi państw europejskich i do ogólnych wstrząśnień,
jakich widownią była Europa za czasów Napoleona I^o,
w których to wstrząśnieniach logika faktów history cz-,
nych zmusiła Polaków, dążących do odzyskania utrato
nei niepodległości, tworzyć "legiony polskie", wsławio
ne walkami we Włoszech, w Hiszpanii, w Niemczech,
pod Moskwą, nad rzeką Berezyną i w trzydniowej bi
twie cesarzów pod Lipskiem.
J ' Ul.
Męczeństwo Polski rozszarpanej.
Częściowa restytueya krzywdy, wyrządzonej
Polsce przy schyłku "wieku
filozofów", przez utworzenie
na zjeździe Wiedeńskim (r. 1815) Królestwa Polskiego i
uznanie przyrodzonych praw Polaków, pozostałych poza
granicami tego Królestwa, pod zaborem rosyjskim, pru
skim i austryackim, nie przywróciła Europie pożądane
go spokoju, gdyż nie zaspokajała ambicyi Polaków, dą
żących do odzyskania
each. Nie liczono się,
ojczyzny w jej dawnych grani
I
nadto przy zawieraniu traktatu
Wiedeńskiego z tą okolicznością, źe Rosyanie, rząd2;eni
despotycznie przez sw
go nonsensu, ażeby ca
wie polscy do uchwał
narodu w kraju, do R
się z faktem, źe rządy
ych cąrów, nie zniosą polityczne
ci naginali się jako królo
w, będących wyrazem woli
rzyłączonym. Nie liczono
rowie
sejmć
f>syi i
pruski i austryacki dzierzyć będą'
i . r
władzę w ustąpionych im prowincyach polskich w żela
znych dłoniach, pragnąc wydrzeć z serc polskich polskie
uczucia i zamienić Polaków gwałtem na Prusaków i
Austryaków. jProstęm następstwem traktatu Wiedeń
skiego był konflikt despotyzmu z prawami narodu, po
dobny konflikt, jaki wywołał dzisiejsze stosunki jwe
Wielkiem Księztwie ^inlandzkiem. ^jVybuchła w pol
sce rewolucya roku 1£30 i 1831, w któipj naród nasz
powiedział posłuszeństwo despocie* Ą -której dokonał;,
cudów:
The Atlas Clothing; Co
M
A<i!
Nasza taniość w ubiegłym tygodniu tak się powiódła, że za-|
mierzamy powtorzyć te sprzedaż w przyszłą sobotę. Ceny nasze
znowu powtorzone i zapewniamy Was, że nie znajdziecie przy-|
stępniejszych w Chicago.
Męzkie najnowsze ubrania z cheviot, każmieru i szkockiej materyi, pojedyncze C Hlj
lub podwójne zapięcia, pięknie wykończone, na naszą specyalną sprzedaż cena:.... viii
Męzkie piękne ubrania, w modnych niebieskich i paskowych materyach i w tak zwaiiyć
clay dangolas i innych pięknych wyrobach — tysiące tych specyalnie zrobionych na Q f
nasze wielke otwarcie — sprzedawać będziemy po cenie specyalnej: Oli
Męzkie najpiękniejsze ubrania,"zrobione z najkosztowniejszych zagranicznych i krajowyc
sukien, w paskach, kwadracikach lub gładkie •*? równe pod każdym względem ro- I 1 Cl
biocie krawieckiej i jak najnowsze mody, cena na otwarcie tylko. 11 l.vl
Męzkie wierzchnie surduty, z najlepszy materyi w paski, pięknie wykończone - 17.i
niektóre podszyte aksamitem — cena na specyalne otwarcie -Ir
Nasz departanent dla chłopców i dzieci jest bezwarunkowo najlepiej zaopatrzony^
w całem mieście, i każda cena jest specyalną na tp wielkie otwarcie.
1
WłłG€ 'ZjzwmtiśmfciG®
SKład UDraii dla Męzozuzn. giiiopców i Dzieci.
róg Blue Island Ave. i IStej Ul
Przyjdźcie i zobaczcie nasz sztór i przekonacie się, że mamy najładniejszy i najlepszy
sztór na południowej stronie miasta. j
Skład otwarty co wieczór do ^odz. 9tej, w Sobotę do godz. litej.
Wincenty Koczorowski, zarządca.
F, PETTKOSKE,,
Malarz
Polski,
DekoraGuinu, Kościołów i Pokoi.
Również tapetowanie i wszystko
co wchodzi w zakres malarski, usku
tecznia dobrze, prędko i tanio.
Adres: 714 W. 18ta Ulica.
M. SCHULTZ,
Architect
647 W. 21. Ulica. N
' * • . ' *' ; ' ■ .. I' ' V
Wyrabia Plany i rysunki w za)
kres budowniczy wchodz^ce;5j
Wypożycza pieniądze na budo
wle na niski procent.
W. S. Kapela,
POLSKI SĘDZIA POKOJU
....załatwia....
Skargi, waranty i wszelkie spra
wy sądowe i prawne w calem Cook
County. Wyrabia i potwierdza hi
poteki, deedy, kontrakty i wszelkie
prawne dokumenty.
Ofls róg Ogden av. i 48ej ul.
HAWTHORNE, ILL!
w Kamieniu.
S* J- Lewandowpki,
44 i 46 Canalport Ave.
najlepsza
GroGernla
Skład Rzeźniczo
Najlepsze i najświeższe towary
zawsze na składzie. Usługa skora,
grzeczna i uprzejma.
HFlfCeny umiarkowane.
John J. Om Cosijmj,
8KŁAD PRZVBORÓW-~^» i^
Wojskowych i dla Tcwarsystw
My przodujemy w pięknych Odznakach.
Medalach, Flagach, Chorągwiach, i t. d.
Najnowszego kroju TJnl/orray dla Towarzystw
Wojskowych. Zupełne urządzenia.
Gumowe Pieczątki.
84-86 LaSalle Ul. Chicago
M. D'*. M- Kopartder,
——POLSKA
. Błui$5cvha.
572 Blue Island Ave.
Leczy wszystkie choroby kobiece.
W. Antkowski,
Polski Agent
Gottfried Brewino Go.
Ofis: 85 Alexander Śt.
The Illinois Business College
Dzienne i Wieczorne Lekcye,
5uGhalterua SUortUanfl jpwrliino, Mmm
Na łatwych jwarunkacli, w dogodnem położeniu. ;
Po bliższe szczegóły; zgłoście się do:
The Illinois Business College,
Telefon, West lj025. róg Ogden Ave. i Madison l
mr Drukuje po Polsku.
The Smith Premier
0^"~Typewriter
THE SIMPLE, DURABLE#
EASILY OPERATED,
MECHANICALLY SUPERIOR
WRITING MACHINE.
Send for New Art Catalogs •
Smith Premier Typewriter Co.,
154 Monroe St., Chicago, 111. |
W. SZYMAŃSKI.
624 BLUE ISLAND AVENUE
KUPUJCIE PIECE!
Dobre Piece kuchenne i do ogrze
wania na składzie.
Każdy piec odemnie kupiony
jest gwarantowany.
Znaczny Wybór Mebli i
potrzeb domowych.
Najlepsze miejsce do zaku
pienia i najtańsze
Przyjdźcie i przekonajcie sie.
EDWARD
Jedyna Polska Fabryka i Skł;
Instrumentów fliiroroiczn
Pasek do rupturu, flperatów do zprost
i wania nóg, stucznycti członek i t. p.
2449 STATE ST., CHICAGO.
Reperowanie i odnawianie.
"Dama do usłiagi. Telefon, South 117.
W. SŁOWIŃSKA,
PRACOWNIA
Glior<pi, Szarf, Odznak,
Rozet, Bereł, etc.
Nagroezana na wystawie Kościuszko.
DWOMA MEDALAMI.
Poleca sig Wmju Duchowieństwu i Sz. Towarzystwom Polskim. $
starsza firma od lat 32 egzystująca. Ceny umiarkowane. Robota piew
gwarantowana. j >
W. SŁOMINSK.
" •* *

xml | txt