OCR Interpretation


Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, May 08, 1905, Image 5

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045747/1905-05-08/ed-1/seq-5/

What is OCR?


Thumbnail for 5

DLA ROZRYWKI I NAUKI,
LAMPA TANTALOWA.
Ostatnim wynalazkiem na polu
oświetlenia elektrycznego
lampy żarowe tantalowe.
Ponieważ sztuczne światło je=>t
tem ekonomiczniejsze, im wyższy
temperaturę posiada ciało świe
czce, przeto chodziło o wynale
zienie metalu, który posiadając
wysoki punkt topliwości, nada
wałby się jednocześnie tlo przero
bu na cienkie druty. Okazało się,
że "tantal" odpowiada w zupełno
ści tym warunkom, chodziło już
więc tylko o umiejętne jego za
stosowanie. Po wielu próbach i
badaniach, dokonanych głównie
przez W. Boltona, przyjęto osta
tecznie sposób otrzymywania
czystego tantalu, polegający na
tem, że metaliczny proszek tanta
lu poddaje się stopieniu w piecu
elektrycznym. Zimny tantal czy
sty jest niezmiernie odporny na
działanie czynników chemicz
nych. ,
Ciągliwość tantalu pozwolił*
na zastosowanie go do wyrobu
włókien do lamp żarowych, a
pierwsza lampa tantalowa zbu
dowaną została przed dwoma la
ty. Włókno w tej lampie wytrzy
mało dwudziestogodzinne palence
próbne. W dalszych próbach
wprowadzono coraz to nowsze u
doskonalenia i wkrótce przystą
piono do zbudowania lampy tan
talowej dla napięcia normalnego
no woltów.
Największą trudność w zbudo
waniu takiej lampy o sile 25—32
świec przedstawiało umieszczenie
w jej wnętrzu włókna o długości
2/i m., gdyż takie niezwykłe wy
miary powinno było posiadać ze
względu na swój opór elektrycz
ny. Po długich próbach przyję:o
ostatecznie system następujący:
W środku lampy znajduje stę
prącik szklany, na którym osa
dzone są dwie takież soczewki z
wtopionemi w nie prącikami me
talowemi. Prąciki te tworzą w dół
i w górę wygięte ramiona i za
kończone są haczykami. Górn.i
soczewka posiada 11, dolna zaś
12 ramion. Na tych ramionach
naciąga się drut, a oba jego koń
ce łączy się z osadą lampy za po
mocą drucików platynowych.
Zużycie energii w normalnej
lampie 25cio świecowej wynosi
1,5 watta na świecę. Drut z je
dnej lampy waży 0,022 g., tak że
kilogram tantalu wystarcza do
wyrobu około 45,000 lamp podo
bnych.
Nieużywana lampa tantalowa
w przeciwieństwie do zwykłej ża
rowej z włóknem węglowem, z
którą zasze bardzo ostrożnie na
leży się obchodzić, jest bardzo
mocna i wytrzymuje nawet silne
wstrząśnienia.
Światło lamp tantalowych po
siada przyjemny kolor białv,
szczególnie w razie zastosowania
gruszek ze szkła matowego. Pró
by dokonywane z temi lampami
wykazały, że zużywają one około
5 procent mniej prądu, niż zwy
kłe żarówki, wobec zaś równego
zużycia prądu wytwarzają po
dwójną ilość światła.
Pożyteczna długość palenia się
lamp tantalowych, a więc czas,
po upływie którego lampa traci
20 procent swej siły świetlanej,
wobec zużycia 1,5 watta na świe
cę wynosi średnio 400—600 go
dzin, chociaż dla niektórych lamp
przewyższała 1200 godzin. Bez
względna trwałość lamp jest wo
góle znacznie większa i w nor
malnych warunkach wynosi śre
dnio 800—1000 godzin.
Podobnie jak w zwykłych lam
pach żarowych, tak i w lampach
tantalowych siła świetlana w
pierwszych godzinach palenia si?
wzrasta o 15 do 20 procent. Ró
wnocześnie wzrasta zużycie prą
du o 3—6 prct., zużycie energii
natomiast na świecę normalną
spada do 1,3—1,4 wolty. Po doj
ściu do swego maksimum siła
świetlana lampy powoli, lecz sta
le zmniejsza się, zużycie1 zaś ener
gii, w stosunku na świecę, odpo
wiednio wzrasta. Zjawisko to jest
zapewne wynikiem zmian w bu
dowie wewnętrznej drutu tantv
lowego, zmian, które do pewnego
ctopnia zmniejszają jego opó".
Zmiany w budowie drutu z bie
giem czasu dają się zauważyć na
wet gołem okiem. W nowej lam
pie swobodnie naciągnięty drut
tantalowy tworzy u ramion palni
ka lekkie łuki, po dłuższem je
dnak paleniu kurczy się, łuki zao
strzają się coraz bardziej, aż w
końcu drut zbyt silnie wyciągnię
ty i przepalony, pęka. Na trwało
ści mechanicznej drut tantalowy
traci po użyciu go w lampie przez
^200—300 godzin, to też po upły
wie tego czasu lampa wymaga
pewnych ostrożności w obcho
dzeniu się z nią.
Po przepaleniu się włókna wę
glowego w zwykłych lampach
żarowych następuje ich skon, w
lampach tantalowych rzecz się
ma inaczej. W tych ostatnich bo
wiem drut może się przepalić na
wet kilkakrotnie nie tylko bez
zagaśnięcia lampy, lecz nawet
przeciwnie, ze znacznem podnie
sieniem siły świetlanej. To zjawi
sko powstaje wskutek tego, że
nie raz przepalona część drutu ze
tknie się z drutem sąsiednim,
przywracając w ten sposób
przerwane połączenie w obwo
dzie. W podobnym przypadku
ogólna długość obwodu, t. j. dru
tu tworzącego palnik, zmniejsza
się — opor obwodu maleje, a
wskutek tego wzrasta siła prądu
i co za tem idzie siła świetlna
lampy. Podwyższenie siły świetl
nej jest jednak niezbyt trwałe,
gdyż wskutek zwiększenia siły
prądu drut tantalowy przepala s<ę
szybciej. Zdarzało się już jednak,
że lampa tantalowa przepalona
po raz pierwszy, wkrótce po wzię
ciu do użytku, przepalała się na
stępnie jeszcze kilka razy i pomi
mo to paliła się na ogół przeszło
iooo godzin. Zetknięcie się prze
palonych drutów można czasem
sprowadzić sztucznie przez po
trząsanie lampy, czyniąc ją w tm
sposób na nowo zdatną do użyt
ku. Lampy tantalowe o sile 25
świec i 110 woltach napięcia prze
palały się dopiero, gdy napięcie
podniesiono do 260—300 woltów.
Ponieważ opór tantalu, jako
przewodnika pierwszej klasy,
wzrasta wraz z temperaturą,prze
to lampy tantalowe są znacznie
mniej czułe na wahania się napię
cia, niż żarówki z włóknem wę
glowem, które traci na oporze w
wyższych temperaturach.
Tantal jest w obecnej chwili
jeszcze bardzo drogi, gdyż koszt
własny 1 kg. tantalu wynosi 625
doi. a kg. drutu o średnicy 0,05
mm.—6,250 dolarów. Wysoką c ;•
ną czystego tantalu objaśnia sie
też i koszt lampy, która na miej
scu w Berlinie sprzedaje się po
$1 za sztukę.
Próby ogniotrwałości.
Próby ogniotrwałości materya
łów budowlanych dokonano w
Poznaniu na placu przy ulicy
Zwierzynieckiej, należącym da
wniej do Neukrantza. Przy pró
bie byli obecni miejski radzca bu
downiczy Grueder, miejski in
spektor budowniczy Moritz, bu
downiczy regencyjny Enders,
radzca budowniczy w intendantn
rze wojskowej Knitterscheidt i
reprezentanci kilku innych wład*.
Budowa, wewnątrz której rozn:e
cono ogień, obejmuje' przestrzeń
5 metrów szeroką, 6 metrów dłu
gą i 1,75 metrów wysoką. Pokry
ta jest posową "Cracoanu". Za
stępcą fabryki, która produkuje
takie po&owy patentowane, jest
budowniczy Westphal w Pozna
niu. Na jego prośbę przybył do
Poznania kierownik mechanicz
no - technicznego zakładu do
świadczalnego w Gr. Lichterfel
da, profesor Gary, w celu doko
nania próby ogniotrwałości. Roz
maite cegły, z których zbudowa
no ów mur, pochodzą od firm tu
tejszych. Najbardziej wystawi >
ne były na płomienie cegły ce
mentowe. Wszystkie gatunki ce
gieł okazały się ogniotrwałemi.
We wnętrzu budowy umieszczo
no io kubicznych metrów drze
wa, które polano naftą i zapalo
no. Żar wynosił przeszło noo
stopni według Celsiusza.
ECHA Z POLA WALKI.
Rzeczoznawca wojskowy "New
York Heralda" twierdzi, że bi
twa morska pomiędzy eskadrami
Rożestwieńskiego a Togi będzie
stoczona najprawdopodobniej pod .
Władywostofciem, a twierdzenie
to swoje opiera na wywodach na
stępujących :
Z biura mego w mieście do
Ken-singtonu prowadzi dróg wie
le, kto jednak pragnąłby spotkać
i się ze mną na pewno, ten musiał
by stanąć u progu mego mieszka
nia. To też u progu Władywosto
ku, a przynajmniej niedaleko od
niego (bo próg usiany jest, bez
wątpienia, obficie minami), admi
rał Togo będzie oczekiwał najpe
wniej -na przeciwnika swojego.
Całe 3,000 mil morskich dzielą
wyspy Anamba, gdzie admirał
Rożestwieński' naznaczył flocie
swej pierwsze "rendez-vous"
(środek ostrożności konieczny,
gdy liczna flota odbywa długą po
dróż, podczas której może być
rozproszona przez burzę), od
Władywostoku. A ponieważ flota
ta płynęła z Nossi-Be z szybko
ścią mniej więcej 6 do 7 węzłów,
nie można przeto spodziewać się.
aby stanęła u- Władywostoku
przed końcem maja. Kto zatem
wie, czy owa rozstrzygająca bi
twa morska nie rozegra się w ro
cznicę bitwy nad Jalu, a w każ
dym razie zapewne nie wcześniej.
Porównanie siły bojowej okrę
tów Rożestwieńskiego z okrętami
Togi, które wystawione były już
przez rok cały na skutki wojny
morskiej, wykazuje, że admirał
japoński nie może ryzykować
choćby jednego nawet z opance
rzonych okrętów swoich na co in
nego, jak tylko na bitwę rozstrzy
gającą, jeżeli do niej dojdzie, ta
zaś okoliczność zmniejsza widoki
jego dokuczania przeciwnikowi
w długiej jego podróży.
Prawda, Togo posiada kilka
szybkich krążowników, częścio
wo opancerzonych, kilka okrętów
handlowych, zamienionych na
krążowniki oraz flotylę torpedow
ców z załogami pełnemi otuchy.
Krążowniki te jednak nie mogą
zabrać wiele węgli, spełniając
więc służbę wywiadowczą, zmi -
szone są często zawijać do pod
stawy operacyjnej. Okręty han
dlowe mogą skutecznie spełniać
obowiązki straży przedniej, nie
zdolne są wszelako do walki, pro
mień wreszcie działalności torpe
dowców jest bardzo mały. Naj
bliższą podstawą operacyjną fl
ty japońskiej stanowią obecnie
wyspy Rybackie (Pescadores;,
zbyt odległe, aby torpedowce ko
rzystać z nich mogły przy obe
enem stanowisku lioty rosyjsKicj.
Istotnie, jeżeli Rożestwieński
jest przezorny, a dał już dowody
przezorności, to popłynie teraz na
północ od wyspy Luzonu, co u
sunie niemal ziuipełnie niebezpie
czeństwo spotkania się z torpe
dowcami jaipońskiemi. Z drugiej
zaś strany wcale nie zdziwiłbym
sif, gdyby admirał Togo nie ku
sił się nawet o dokuczanie flocie
rosyjskiej podczas podróży jej po
oceanie, a natomiast obstawił o
krętami strażniczemi trzy cieśni
ny, przez które flota rosyjska bę
dzie musiała płynąć do Włady
wostoku.
Z cieśnin tych Rożestwieński
bez wątpienia, nie obierze cieśni
ny Koreańskiej, jako zbyt nie
bezpiecznej i bliskiej głównej
podstawy operacyjnej nieprzyja
ciela.
Prędzej opłynie wyspy Japoń
skie dokoła i spróbuje przejścia
przez cieśninę Cugaru (pomiędzy
wyspami Hokaido z Hunsaiu),a
by spotkać nieprzyjaciela jaknaj
bliżej Władywostaku. Tam więc
zapewne będzie stoczona najcie
kawsza z bitew morskich nowo
czesnych.
Korespondent berlińskiego
"Tageblattu" z Tokio" tak cha
rakteryzuje fortyfikacye Włady
wostoku, przygotowane na przy
padek zjawienia się Japończyków
prze twierdzą.
"Od pięciu miesięcy — pisze ón
— dniem i nocą pracowano go
rączkowo nad itnrz?dzeniem no
wych i wzmocnieniem starych
forty fikacyj Właidywostoku.
Przeszło 6,000 robotników chiń
skich ('kulisów) sprowadzono do
tego zajęcia. Przybywali chętnie,
wynagrodzenie bowiem oznaczo
no im stosunkowo wysokie. Pół
tora tysiąca z nich, po ukonczeniu
robót, niedawno temu powróciło
do swoich okolic rodzinnych, by
przetrawić ciężko zapracowane
pieniądze. Droga wypadła im
przez Japonię, gdzie dali upust
swojej wrodzonej gadatliwości.
Według opowiadań ich, Włady
wostok ufortyfikowano tak, że
jeżeli nie można o nim powie
dzieć, iż jest warownią nie do
zdobycia, w każdym razie będzie
on orzechem niemniej trudnym
do zgryzienia, niż Port Artura.
Wzdłuż kanału, mającego ośm
mil angielskich długości, oraz oj
wschodniej strony miasta znaj
duje się dwanaście fortów. Te,
które znajidiują się nad kanałem,
można widzieć dokładnie z okrę
tów, podążających do przystani;
wyloty ich dział zwrócone są na
morze. Fortyfikacye "wschodnie*'
są niewidoczne z zewnąitrz, cho
ciaż i te panują nad kanałem i
nad wybrzeżem. Według opo
wiadań — są to forty największe
i najsilniejsze, a tworzą "klucz"'
do warowni, podobnie jak fort
" 203 metrowy" był kluczem do
Portu Artura. Po zachodniej sitro
nie miasta znajduje się jeden fort
tylko. Od północy niema żadnego
gdyż od strony tej dostęp do mia
sta jest wręcz niemożliwy.
Po obu stronach kanału znaj
duje się cała sieć min podwo
dnych. Rozkład ich znany jes:
tylko kilku wtajemniczonym
przewodnikom, którzy przepro
wadzają okręty z pełnego mórz*
do przystani wewnętrznej. Zało
ga Władywostoku składa się z
35,000 żołnierzy. Mieszkają oni
w koszarach, zbudowanych jesz
cze dawniej, rozrzuconych w róż
nych stronach miasta. - Koszaty
mają wygląd domów mocnych,
obszernych, wygodnych. Żołnie
rze prawie cały czas spędzają na
ćwiczeniu się w strzelaniu. W
przystani stoją trzy 'krążowniki:
"Bogatyr", "Gromobój" i „Ro
sja", oraz kilkanaście torpedow
ców i okręitów do łamania lodów.
Krążowniki uszkodzone w ciągti
lata podczas wycieczek na morze
Japońskie, są już doprowadzone
do zupełnego porządku.
Dowóz prowiantów od strony
morza wielce jest utrudniony, 0
kręty bowiem japońskie czajtują
dniem i nocą i chwytają statk:.,
podążające do Władywostokc.
Pomimo to nie brak przedsiębioi
ców, przewa/żnie1 Anglików, któ
rzy puszczają się na te ryzyko
wne wyprawy. Do Szanghaju za
zwyczaj okręty te przybywaj 1
nie zaczepiane; tam dopiero za
czynają się układy. Właściciel
okrętu otrzymuje połowę należ
ności z góry, resztę ubezpiecza na
ryzyko odbiorcy. Wynagrodzeni
właściciela statku jest tak wyso
kie, że właściwie, w razie schwy
tania okrętu przez Japończyków,
nie ponosi on żadnej straty. W
ciągu lutego Japończycy pochwy
cili 18 okrętów, dążących do Wła
dywostoku przeważnie z węgla
mi i prowiantem. Okręty te Ja
pończycy odprawiają do Sasebo
gdzie sąd morski wyrokuje, czy
konfiskata jest prawna. Ruch o
sobowy drogą morską ustał pra
wie zupełnie; niewielu jest ta
kich, którzyby chcieli narażać się
na niebezpieczeństwo pościgu ja
pońskiego i na przymusową po
dróż do Sasebo".
Roślina przepowiadająca pogodę.
Cudowne własności przepowia
dania pogody ma posiadać rośli
na, którą w Meksyku odkrył u
czony austryacki Nowak i już od
dłuższego czasu robił z nią do
świadczenia. Roślina przepowia
da 24—28 dni naprzód burze i
cyklony i to barwą liści, sposo
bem zwijania się liści, postawą
łodygi itp. Nowak obecnie dj
świadczenia ukończył i otrzyma
wszy znaczne stypendya, zakłada
swoje stacye meteorologiczne.
o
Niewdzięczny mąż.
Młody małżonek: Wiesz, moja dro
ga, Jesteś wręcz zachwycająca w tej
nowej sukni! Co prawda, musiała ona
drogo kosztować
żona: Niewdzięczny! Czyż Ja zwa.
żam na pieniądze, gdy chodzi o to, by
ci' się podobafi!
DR. F. H, BOOTH,
281 W.NORTH AYEKUE.
Telefon Honroe 605,
Godziny oflsowe: rano do rodziny 9:30, po
południu od U-l ł 5-7.
Wyleczęw5dniachlll
Chwj wyleczyć każdego mąiezyznn cierpiącego oa Varicocele, Strykturą, Zarailłwe Zaka
żenie Krwi, Osłabienie Nerwowe, Hydrocele, albo Choroby Międeykrocza.
Tą korzystną ofertą robimy cl U wesyeUiab tych, którzy wydali swoja pleai^dz* dla
wyleczenia alą bea s<utku, opróc* togo, aby udowodnić wszystkim tym, ztórzjoyll le
czeni praez tuzin lub wiącej Innych doktorów leoa baz skutku, la Ja mam J«dy»y sposób
sa pomocą którego Waa ras na zawsze wyleczą.
Niepłnócłe za nlewjleczenie tylko*# wyleczeni#.
Dalaollwodel zoładk-a. wątroby 1 nerek, ohoć bardzo nawet zastarzałe, atanowozo wyWaaą.
PŁUCA.
Którzy cierpią na dychawicą,
bronchitle lub euchoty itano
wezo wyleczą podług mojej naj
oowuej metody przez wdechi
wanie Oxallnowego Gazu.
prywatne choroby
MĘŻCZYZN.
Ja wyleczą vii arybko 1 raz
na eawaze i to zupełnie aekretnle.
PORADA DARMO.
Wyisczan na stale
Specyilista
Chorób Kobiet
i Mętczyrn.
DOLEGLIWOŚCI
NIEWIAST.
Znlfenle macicy, bfll w pleeack
białe upłftwy, wyleczeń® o* «U
łe moją metodą do leczeni*.
ZATRUCIE KRWI
1 choroby ek6rne, jako to: kro
ety, wrzody, utrata włoifiw Itd.
Ja wau wrlectę raz na
zawazc.
MÓWIĘ PO POLSKU,
DR L E ZINS 217 H>dll0n street> Sanjamon,
GODZ. OFISOWE: ud 8:80 rano do DUJ wiec*. W Nlede. od ®tej rano do Tm#! wlec*.
Dr. Tekla M. Maturzyńska,
Plerwsia Polska DENTYSTKA « Cbleajot,
Milwaukee róg Ashland Art*.
CONTINENTAL BLDCJ.
Polecam »1« BzanownaJ Polakt«j Publlcgnnlcl. Wt*rt»
kit prac* wykonują podług najnowszego ayatamn 1 fpra*
rantują takowa.
Oodatny oflaowa od 0 rano do 8 wleceorem.
V NIEDZIELĘ 4o f©d*tn/ 4~*J po południ*.
DR.B. KLARKOWSKI
140 W. BLACKHAWK CLICA, róg Clearor St.
Godziny oflBowe: do 10 ntno, od 2 do 4
po południu 1 od 7 do 9 wieczorem.
Telefon Monrne ittso.
W Szpitalu i Klinice llllnoK róg Hal
sted 1 WaBhlogton Blvd. w środy i So
boty od 2 do 8 ro południu.
DR. J. B. ZIELIŃSKI
DENTYSTA,
Nntlonal Błock,róf? Milwaukee Are.!
} DIyUIou ul. Wchód od 192 W. Dhrlslon nL
Wizelki) roboty wykonuje podługnajnowseetro iy#t»
mu. Gw-rantują zadowolenie. Ceny umiarkowano.
GODZINY od 9«j runo do 8oJ wieczorem,
W Niedzielą do 4eJ po poiudnln.
DR. J. YOUNG, ,
JEDYHY SPECYAL1STA, ktńrł tn»arantuje wyl*cayó cfcor* o««y, tał-1
■awione oczy i echormłe powieki, głuchotą, trudny ałuch, atom v u
•zacb, katar noea 1 rarutc i wydzieliny z uazo, bez wzglądu na to komu
ft% C20 uoato wyitczyc, uurAounutiami vauiiAAvx, o»uu*uf
Klinik*: 261 LINCOLN AVE- God*. ofljowę: 0d9-II w pot; od «-4p© poL| od6-lwi*-.
W Med/.ielą od 0—12 w pnludble.
DI CV III DfiriTlinr moina tera* ta połowę ceny kupić wprost
lAoT NA nU I I U n t >-• f*bryk«. Zaatosow.nle l zbadani
Polacy
usługi
Polaków.
/. f*brvki. Zastosowanie i zbadini • przez
„ najdoawludc/.eńa/ycb bandaźyatów dla dam
i mą2czyzn Jeat bazptutoe. Przeazło BO.OCO zado
wolonych iostamarów obecnie noszą nasza paar.
HOTTINGER TBUSS FACTORY
1..<*«(• VI<Wi«AHm
*00 Jll Li" AL H r,r. Afr^wr, ^TV". v« . .^.v, w„--w., -- i
Otwarte codziennie odfitej rano do 9tej wieczorem. W nied2ielą od ©tej rauo ao <mej wieczorem. J
Miesiąc Maryi.
MODLITWY NA KAŻDY
DZIEŃ MIESIĄCA MAJA.
UŁ0203B PRZEZ
Ka. P. Smolikowsklego, C. R.
Cena 50c. r
DO 3ABYCIA W ADiTIMSTRACYI
DZIENNIKA CHICAGOSKIEfiO,
141-143 V. Dlriskm SL, CHICAGO, ILLINOIS.
ŻYWOT
' PINI NASZEGO
Jezusa Chrystusa
Z CZTEIIECH EWANGIELIBTÓW ZEBRANY
I UŁOŻONY POTKZEBNYM WYKŁA*
DEM POWIAZANY, A UWAGAMI
OBJAŚNIONY;
TUDZIEŻ
DZIEJE APOSTOLSKIE
DZIEŁO
KS, BE LIG NT, 8. J.
Cena 90c. Na przesyłkę lOc. extra.
DO NABYCIA W ADMINISTRACJI
DZIENNIKA CNIC)l60SKIE60i ulfflV "

xml | txt