OCR Interpretation


Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, July 01, 1905, Image 1

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045747/1905-07-01/ed-1/seq-1/

What is OCR?


Thumbnail for

Wczorajsza
cyrkulacja
Vesterday's
circulatioo
No. 153. ■ Sobota dnia Igo Lipca 1905 r. Rok XVI.
Sprzeczne wjeści z Odessy.
Zdaje się jednak, że bunt marynarzy
stłumiony.
Bunty w Libawie i Kronsztacie.
Sekretarz staną John Hay umarł niespodzianie.
PODRÓŻ MINISTRA TAFTA DO FILIPIN.
TELEGRAMY.
Odessa, i lipca. —Dzień wczo
rajszy, którego oczekiwano z ta
ką trwogą, przeszedł zupełnie
spokojnie i bez wystrzału ani na
lądzie ani na morzu. Buntowni
cza załoga okrętu wojennego
"•Kniaź Potemkin" poddała się
bezwarunkowo eskadrze wicead
mirała Kruegera, a wczoraj wie
czorem o godz. 5:30 okręt ten po
woli jechał 3 mile za okrętami
admirała, które też już odjechały;
i w odległości 6 mil były niewi
dzialne.
Co właściwie zaszło, o tem nikt
dobrze nie wie: można się tylko
domyśleć. Od czasu, kiedy z
"Kniazia Potemkina" dano kil
ka strzałów we czwartek o pół
nocy, nic nie zaszło dla miasta
ważnego. Kiedy rano mieszkańcy
Odessy się obudzili, ujrzeli eska
drę czarnomorską koło przyląd
ka Langeron i każdy oczekiwał
bitwy morskiej. Miasto przedsta
wiało widok obozu pod bronią.
Wojska nie dopuszczały do przy
stani, biwakowały na placu kate
dralnym w namiotach, a cztery
baterye artyleryi zaopatrzone do
brze vr, amunicyę ustawione były
w parku ł w Langeron. Ujrzano
potem "Kniazia Potemkina" po
woli podjeżdżającego ku eskadrze
i wymieniającego z nią sygnały.
Potem ku ogólnemu zdumieniu
5 okrętów wojennych Kruegera
odjechały i znikły, a w> mieście
wzrastało rozdrażnienie. Około
południa eskadra powróciła z kil
ku torpedowcami i kontrtorpe
dowcami. Znowu (Kniaź Potem
kin podjechał, wymieniając sy
gnały. Ujrzano jakoby przygoto
wania do bitwy; sygnały wymie
niano bezustannie. Potem Kniaź
Potemkin wjechał między eska
drę a miasto, z działami ku mia
stu zwróconemi, jakoby grozić
chciał miastu, gdyby został zaa
takowany przez eskadrę. Następ
nie z eskadry wysłano io łodzi
z załogami do Kniazia Potemki
na, a wkrótce ujrzano, że okręt
buntowniczy poddał się bezwa
runkowo, ściągając flagę czerwo
ną, admirał Krueger zabrał zało
gę jego na "Ekaterinę II," pod
czas gdy załoga Ekateriny wesz
ła na Potemkina i wszystkie o
kręty odjechały, prawdopodobnie
do Sebastopola.
(fowyzszy teiegram oirzym<u
wczoraj późno wieczorem zwią
zek prasy. W dziwnej sprzeczno
ści z nim stoi kilka telegramów,
z których parę podajemy).
Petersburg, i lipca. — Urzędo
wo tu doniesiono, "że okręt
"Kniaź Potemkin" odjechał z o
brębu Odessy w nieznaną stronę.
Wiadomość tę nadesłał do mini
stery.um spraw wewnętrznych
gubernator prowincyi chcrsoń
skiej.
Londyn, i lipca, godz. 6 rano.
— Do "Daily Mail" donosi de
pesza z Odessy, że okręt "Kniaź
Potemkin" wcale się nie poddał.
Depesza brzmi: "Władze donio
sły, jakoby "Kniaź Potemkin"
poddał się bezwarunkowo, ale te
raz wychodzi na jaw, że do nie
go przyłączył się okręt Georgij
Pobiedonosec, którego oficerów
zrobiono jeńcami. Oba okręty
stanęły na kotwicy i przy pomo
cy świateł sygnałowych rozświe
tlają ciągle okolicę, jokoby ocze
kiwały *taku ze strony eskadry
*£ mil oddalonej. Komendant t
I wojsk otrzymał telegram od rządu
polecający mu zatopić zbuntowa
ne okręty bez względu na możli
we bombardowanie (?). Mam
wiadomość o długim tym buncie
ze źródła absolutnie pewnego."
Telegram ten nosi datę już I
lipca o godz. 12:35 P° północy,
ale do godz. 6 rano nie nadeszły
żadne wiadomości potwierdzają
ce go.
Petersburg, 1 lipca. — Stan o
blężenia ogłoszono w guberniach
sebastopolskiej, mikołajewskiej i
erywańskiej. Carski ukaz nada
' je wicekrólowi iKaukazu prawa
komendanta wojskowego ze
szczególną władzą. Taką samą
władzę otrzymał komendant flo
ty czarnomorskiej.
Libawa, 1 lipca. — Około 4000
buntowniczych marynarzy zosta
ło w lasku otoczonych przez pie
chotę z maszynowymi karabina
mi. 1000 buntowników złożyło
broń, zdając się na łaskę i nieła
skę. Bunt rozpoczął się we środę
wieczorem, kiedy załoga 1 ekwi
pażu (nazwa rosyjska oddziałów
floty) zbuntowała się o jedzenie,
które jej podano. Natychmiast do
buntu przyłączyły się 6, 9, 13 i 15
ekwipaże. Razem zbuntowało się
5000 marynarzy. Straż próbowa
ła stłumić bunt, zabito jednego
buntowrfika i siedmiu raniono.
Ale marynarze szybko pokonali
straż, włamali się do magazynów
i zabrali broń i amunicyę. Nastę
pnej nocy panowało piekielne za
mieszanie. Buntownicy gruchota
li, łamali wszystko, co się dało i
ustawicznie strzelali. Ludność by
ła przerażoną. We czwartek na
deszła piechota i artylerya. Poza
mykano wejścia do miasta i bun
towników wypierano powoli, pó
ki ich nie otoczono w lasku. Bunt
stanowczo złamany, chociaż sły
chać jeszcze wystrzały.
Petersburg, 1 lipca. — Obiega
tu pogłoska, że 8000 majtków ce
sarskiej marynarki strajkuje
wraz z robotnikami na dokach i
w warsztatach okrętowych, a za
tem, że bunt powstał. W Kron
sztacie stłumiono bunt, ale strajk
trwa dale i.
Newbuiy, N. H., i lipca. —
John Hay, sekretarz stanu Sta
nów Zjednoczonych, umarł nie
spodziewanie o godz. 12:25 po
północy w swojej wili w Sunapee
Lake, blisko tego miasta. Wczo
raj jeszcze przez cały dzień miał
się cokolwiek lepiej: wieczorem
ogłoszono, że stan zdrowia jego
się polepsza. Nagle nastąpiło po
gorszenie i po północy wybitny
ten mąż stanu umarł.
Był to bezwątpienia jeden z
najznakomitszych seikretarzów
stanu tego kraju, i wielu przyzna
je, że jemu Stany Zjednoczone
zawdzięczają, iż stanęły w rzę
dzie pierwszych mocarstw świa
ta. Urodził on się w Salem, Ind.,
8 października 1838, jako syn le
karza. Na uniwersytecie Browna
w Providence, R. I., ukończył
studya w roku 1858, potem stu
dyował prawa w Springfield, 111.,
a w r. 1861 został przypuszczo
ny do praktyki adwokackiej.
Wkrótce został zamianowany
podsekretarzem stanu Lincolna,
a w r. 1804 wstąpił do czynnej
służby wojskowej i zostawszy ad
jutantem prezydenta Lincolna,
brał udział w kilku bitwach w
wojnie domowej. Był w Waszyn
gtonie w nocy, kiedy zamordowa
no Lincolna i był przy łożu jego,
kiedy umierał. Za prezydenta
Johfisona Hay został mianowany
pierwszym sekretarzem posel
stwa we Francyi, potem w r. 1867
charge cTaffaires w Wiedniu, po
tem sekretarzem legacyi w Ma
drycie. W r. 1870 powróciwszy
do Stanów Zjednoczonych, został
redaktorem "New York Tri
bune" aż do r. 1875. Od r. 1871
bardzo bogato ożeniony, miał nie
zależność zupełną, i porzuciwszy
dziennikarstwo, udał się do Ohio,
gdzie zaczął się gorliwie zajmo
wać polityką. Odtąd na wszyst
kich konwencyach republikań
skich grał wybitną rolę, a szcze
gólniej w r. 1896 w kampanii Mc
Kinleya. W r. 1898 został zamia
nowany sekretarzem stanu i już
na tem stanowisku pozostał, od
dając coraz ważniejsze usługi kra
jowi.
Waszyngton, 1 lipca. — Zape
wniają tu, że w Mandżuryi na
stąpi zawieszenie broni, skoro
tylko nazwiska pełnomocników
pokojowych Japonii i Rosyi zo
staną ogłoszone. Warunki zawie
szenia broni ułożą generałowie
Oyama i Liniewicz, a ułatwi to
okoliczność, iż rozpoczyna się w
Mandżuryi pora deszczowa, która
przeszkadza operacyom wojen
nym.
Waszyngton, 1 lipca. — Nastę
pcą dotychczasowego naczelne
go inżyniera kanału Panama,
Wallace'a, który zrezygnował,
zostanie zamianowany John F.
Stevens, były drugi wiceprezy
dent kolei Chicago, Rock Island
and Pacific. Pensya jego wynosić
będzie $30,000 rocznie, a nie bę
dzie równocześnie członkiem
komisyi budowy kanału, tak jak
był jego poprzednik.
Waszyngton, 1 lipca. — Sekre
tarz wojny William II. Taft wy
jechał w podróż do Filipin wczo
raj wieczorem o godz. 5130 z Wa
szyngtonu. W towarzystwie jego
znajdują się członkowie obu izb
kongresu, oficerzy armii, panna
Alicya Roosevelt i inni. Podróżni
jadą w dwóch specyalnych wa
gonach przyczepionych do po
ciągu kolei Baltimore and Ohio.
Pan Taft udaje się niejako dla
odpoczynku w tę podróż, ale ma
ona także urzędowy charakter,
gdyż celem jej jest inspekcya ró
żnych gałęzi administracyi. W
San Francisco podróżni zabawią
4 dni. Cała podróż ma potrwać
3 miesiące.
W. A. Darling z Chicago, za
trudniowy u kolei Rock Island,
otrzymał propozycyę objęcia po
sady naczelnego inżyniera budo
wy nowych kolei na Filipinach.
Pan Taft przejeżdżając przez
Chicago rozmówi się z nim i być
może, że Darling przyłączy się do
podróży do Filipin.
>New York, i lipca. — Na ze
braniu "General Education
Board" oznajmidno, że John D.
Rockefeller ofiarował sumę $10,
000,000 na różne cele wychowaw
cze. Suma ta zostanie rozdzieloną
między różne zakłady naukowe.
Milwaukee, Wis., 1 lipca. —
Grand jury wniosła 38 oskarżeń
przeciw 21 osobom o łapówki. O
skarżeni są: byli superwizoro
wie Herman Haasch, Frank
Burkhardt, J. J. Galewski, Peter
J. Mead, Charles Besfield, Au
gust Puls, Chas. Bottenberg, J.
F. Dittmar, Albert C. Bacie, W.
C. Wegner, Frank G. Ooelstein,
Max Reinhold, Fred Hartung;
superwizorowie: G. F. Reichardt,
Wm. H. 0'Keefe, Benjamin Ba
den, Frank Fowley, Arthur S.
Green, klerk komitetu rady po
wiatowej Tony Klefisch, reporter
Fred C. Schultz i agent grunto
wy Julius Stamm.
New York, i lipca. — Prezes
dyrektoryatu "Eąuitable," Paul
Morton, oznajmił, że wydaleni z
urzędów zostali Seriatc?r Chaun
cey Depew, który jako specyal
ny rzecznik "Eąuitable" pobierał
$20,000 rocznie i David B. Hill,
który za takież "usługi" pobie
rał $5,000. Nadto odebrano byłe
mu dyrektorowi George H.
Sąuire miesięczną pensyę. , I
Różne notatki telegraficzne.
— W czasie rozruchów w Odessie
na pewno kilkaset osób zostało zabi
tych i większa część magazynów na
dokach zestala spaloną- Dużo spłonę
ło też statków jakotep kilka zbiorni
ków naftv. Krgżiwnik floty ochotni
czej Saratów został spalony.
— W Sieradzu powstały rozruchy z
powodu, że polieya nahajkami rozpę
dzała agitatorów robotniczych i wy
słano tam dwie sotnie kozaków.
— W Kaliszu odbyły się demonstra
cje "czerwonego sztandaru" przód ko
ściołem Bernardynów i kozacy rozpę
dzali tłumy nahajkami.
— Petersburska komisya obrony
krajowej uchwaliła, ażeby znieść osor
bny samodzielny finlandzki dystrykt
wojskowy i urząd komendanta wojsk
fińskich. Finlandya dołączoną zostaje
do petersburskiego dystryktu.
— Telegram z Tokio donosi, wbrew
pogłoskom o zawieszeniu broni, ża
marszałek Oyama rozpoczął pochód
zaczepny prawem skrzydłem ku Hai
lungczen.
— Rosyjski okręt wojenny Pere*
świtft, zatopiony pod Portem Artura,
został przez Japończyków wydobyty.
— Z Drontheim donoszą^ żo niemal
cała armia norweska zostaje zmobili
zowaną. We .wtorek wieczorem 2000
wojska wysłano nad granicę szwedz
ką « '• • I! '!'•*' 'rIJ
— Kontradmirał amerykański Sigs.
bee przybył ze swoją eskadrą do Cher
bourga, by zabrać zwłoki Pawła
Jonesa.
— Donoszą, że drugi syn cesarza,
książę Eltel Fritz, liczący lat 22,wkró
tce się zaręczy z 26 letnią księżniczką
Aleksandrą von Schaumburg Lippe.
— W Berlinie pano.wał wczoraj upał
107 stopni.. • '
—Sesva seimu Druskiego dzisiaj się
kończy.
— Straszliwe burze w okręgu raci
borskim na Szlązku zrządziły na po
lach wielkiej spustoszenia.
— Papież Pius X odznaczył orderem
wysokim gen. majora Leutweina, by
łego gubernatora w nicmidckich posia
dłościach w południowo zachodniej A
fryce, za zasługi położone około roz
woju źnisyj.
— We Węgrzech w wielu miejscach
powsta;'ą strajki i rozruchy robotni
ków rolnych.
— "W Toleldo, O., Knabenshue zno
wu robił próby ze swoim sta
tkiem napowietrznym. Miał tak nad
zwyczajne powodzenie że stanowczo
oświadczył, iż rozwiązał problem że
glugi napowietrznej. W czasie jego
prób'wylęgło na ulice prawie całe miar
sto i interesa spoczywały.
— W New Yorku spalił się budynek
przy E. 14 str., w którym znajdował
się Keith's Theatre, znany dawniej
pod nazwą Union Square Theatre.
o
Kronika Miejscowa,
PUSTKI W KASIE.
Strajkierzy nie otrzymują
wsparć.
W kołach strajkujących woź
niców szerzy się coraz większe
niezadowolenie, ponieważ im
przyrzekano, że otrzymywać bę
dą. stale wsparcia, tymczasem
składki napływają bardzo skąpo.
Wczoraj zgłosiło się 50 byłych
woźnic w usługach kompanij
ekspresowych i żądało zasiłku,
ponieważ wyczerpały się wszyst
kie ich fundusze. Odeszli z ni.
czem, lecz zrobiono im nadzieję,
że za dni kilka wsparcie otrzy
mają.
Shea poradził komitetowi wo
źniców w służbie miejskich kom
panij ekspresowych, ażeby w o
bec swych pracodawców nie wy
stępowali ze żadnemi nowemi
pretensyami, ponieważ ich praco
dawcy są względem robotników
•dobrze usposobieni, a przywódz
com woźniców bardzo na tem za
leży, ażeby obecny strajk nie
przybrał większych rozmiarów.
Frank Ryan, prezes unii rze
mieślników, pracujących w żela
zie do budowli, który sprzeciwiał
się nakładaifiu podatku na rzecz
strajkujących woźniców, został
pobity przy wyborach urzędni
ków. Jego następcą wybrano Sa
ma Davis.
"Industrial Union" stanowi or
ganizacyę, współzawodniczącą z
Federacyą Pracy. Ta nowa Unia
składa się przeważnie ze socyali
stów, którzy wystąpili z projek
tem rezolucyi, ze tylko strajki ge
neralne są zdolne zmuszać praco
dawców do ustępstw na rzecz ro
botników. Lokalne strajki chybia
ją celu. Ten projekt rezolucyi
przekazano do rozpatrzenia ko
mitetowi, na którego czele stoi
Eugene Debs.
8 strajkierów napadło wczoraj
na rogu Michigan str i Dearborn
ave. na Franka Shanetta, woźni
cę w usługach "Employers Tea
ming Company." Nadużywając
przemocy, zbili go niemiłosiernie.
Ze złamaną czaszką odwiozła go
policya do szpitala.
"Grand jury," która rozpatry
wała zarzuty przekupstwa przy
wódzców unionistów, zaleca ro
botnikom unikać takich Ludzi jak
Cornelius P. Shea, John C. Dris
coll i Albert Young. Porozumie
wają się oni poza plecami unioni
stów z pracodawcami, biorą od
nich łapówki i zarządzają lub od
wołują strajk stosownie do tego,
jak im każą kapitaliści. Takich
opiekunów jak Shea, Driscoll i
Young powinni unioniści wyrzu
cić ze swego grona. "Grand jury"
nie pochwala także takich prze
mysłowców, którzy przez prze
kupstwo szerzą pomiędzy unioni
stami demoralizacyę.
... Zapadanie się ziemi.
Na Jackson boul. zauważono
obniżenie poziomu ulicy, a ponie
waż stało się to w pobliżu tune
lu kompanii Illinois, wyciągnięto
ztąd wniosek, że kopanie tunelu
spowodować może nieszczęścia.
Istnieje wszakże inna tcorya, że
ziemia osadza się skutkiem zani
kania wilgoci we warstwach zie
mi nad tunelem. Wyznaczono ko
mitet inżynierów, który na koszt
Illinois Tunnel Company sprawę
tę zbada.
Rabusie chcieli uciec.
Przyprowadzono wczoraj przecl
sędziego Prindiville Johna Mc
Donald i Michaela Monahan, o
skarżonych o rabunek w 14 wy
padkach. Kiedy miano odprowa
dzić podsądnych z powrotem do
więzienia na stacyi Harrison str.,
zbrodniarze rzucili się na policy
antow i usiłowali z biedź, rozpy*
chając. w korytarzu tłum ludzi,
zastępujących im drogę. Policyi
powiodło się zmódz desperatów,
obezwładnić i zamknąć w celach
dla nich przeznaczonych.
Szulernia na okręcie.
Ponieważ władze miejskie, po
wiatowe i stanowe nie mogą mie
szać się do spraw żeglugi na wielr
kich jeziorach, parowiec "City of
Traverse" zabierał na pokład no
torycznych szulerów, wypływał
na jezioro i tam mógł każdy
zgrywać się w różny sposób. Za
pomocą telegrafu bez drutu u
wiadamiano pasażerów o rezulta
cie wyścigów konnych. Oto za
rząd kolei Illinois Central uwia
domił właścicieli pływającej szu
lerni, że nie pozwala nadal parow
cowi "City of Traverse" zarzu
cić kotwicy w swoim porcie, a
zarządzca kompanii telegrafowa
nia bez drutu zastrzegł się także,
że zabroni przesełać depesze, do
noszące o przebiegu wyścigów
konnych.
Policyanci przestaną pełnić słu
żbę we wozach.
Mayor miasta zarządził, że od
poniedziałku przestaną policyan
ci towarzyszyć nieunionistom, za
stępującym strajkierów. W śród
mieściu wyznaczone będą ulice,
przez które kursować mają wozy
firm bojkotowanych. Na takich
ulicach stać będą policyanci, aże
by zapobiegać zbieraniu się tłu
mu i zaburzeniom. W dzielnicach
oddalonych od śródmieścia poli
cyanci — jak dotychczas — będą
mieli sposobność wylegiwać się
na wozach, napełnionych rozmai
tym frachtem.
Samochód zderzył się z powo
zem.
Samochód stanowiący własność
Edwarda G.,Uihleina, akcyonary
usza browaru Schlitza w Milwau
kee, .chciał na rogu Michigan av.
1 Congr^śs str, skręcić z drogi in
nemu samochodowi, orzyczem
zderzył się z powozem, w któ
rym znajdowało się pięć osób.
Wstrząśnienie było tak silne, że
wszyscy pokaleczyli się dotkliwie,
nie wyłączając woźnicy George'a
Mc Donald i motorowego Karo
la Wolter, kierującego automo
bilem. Świadkowie zeznają, że
wypadek zaszedł nie z winy Wol
tera, którego pomimo to areszto
wano, dopóki śledztwo nie wy
każe, komu należy rzeczywiście
przypisać winę nieszczęścia.
Opozycya przeciw planom bur
' mistrza.
Mayor Dunne sprowadził so
bie burmistrza z Cleveland, John
sona oraz inżyniera A. B. Dupont
z Detroit i przy ich pomocy ob
myśliwa plany uszczęśliwienia o
bywateli przez założenie miej
skiej sieci linij tramwajowych.
Plany mayora nie przypadają do
gustu członków komitetu rady
miejskiej. Zwłaszcza republika
nie potępiają te plany, ponieważ
nie wierzą, ażeby umiastowienie
tramwajów miało przynieść jaką
kolwiek dla miasta korzyść.
' i
o
KRÓTKIE NOTATKI MIEJSKIE.
— Dystrykt ograniczony Hamlln
ave., Humboldt boul., Milwaukee i Ful
lerton ava, stanowić ma dzielnicę
przeznaczoną, dla prohibcyonistów.
— Aresztowano policyanta Freda
F. Andrews, który puszczał w obieg
wetksle z fałszy.wemi podpisami. Sę
dzia policyjny Prlndiville rozpatrzy
dziś tę sprawę.
— Komisya podatkowa pragnie .wy*
jednać sobie prawo opodatkowania
plebanij przy kościołach. Narzeka, ża
plebanie przedstawiają, w powiecie
Cook wartości 150 milionów dolarów
i że miasto z tak .wielkiego majątku
niema żadnej korzyści.
—Powiat Cook udziela miastu Chi
cago pomieszczenie dla 21 sądów muf
nlcypalnych. Burmistrzowi rozchodzi
się przeto obqcnie tylko o 7 odpowie
dnich lokalów.
— Pobito aldermana George'a C.
Harding z 2 .wardy, ponieważ ten nie
chciał pozwolić na swojej locie umie
ścić tablicy z wielkiem ogłoszeniem
firmy Gunning Advertlsing Co.
— Rabusie zabrali $20 kasyerce na
stacyi kolei South Shore przy. 71 uli
cy. Mieli maski na twarzach i byli a.
zbrojeni.
— Dwaj Murzyni wypróżnili kasę
szynkarza Lewis Lefvlston pn. 3201
Dearborn str. ,
— Przed ratuszem strzelali policy
anci do uciekających złoczyócó.w, Ictó
rzy dopuścili się morderczego zamachu
na życie Antoniego Bruszyńsldego a
pn. 1134 N. Seeley av& Aresztowano
Antoniego Henning, Józefa Maakia
skiego i Franciszka Pawlak.
— We czwartek donosiliśmy, jakoby;
Teofili. Murzyn, 2634 Milwaukee are,
popełnił samobójstwo. Otóż z wczora>
szych oględzin koronera Hoffmana o
kazało się, że Murzyn nie popełnił sa•
mobójstwa tylko był zaziębiony i u
marł na "śdśnlenle żołądka". Podobna
miał także chorobę sercową.
— Tom Johnson, mayor miasta
Cleveland i gość mayora Dunne, wyje
chał wczoraj z powrotem do domu.
O
Poznań. — Komisya koloniza
cyjna ogłosiła sprawozdanie z
działalności w; roku 1904. Oka
zuje się z niego, że w tym jed
nym roku osiedlono w W. Ks.
Poznańskiem i w Prusach Za
chodnich 1450 rodzin niemiec
kich kolonistów, prawie wyłącz
nie protestantów. Od czasu po
wstania komisy i kolonizacyjnej,
to jest od lat 19, osiedlono prze
szło 10,000 rodzin, złożonych z
60,000 osób. Utworzono 290 sa
modzielnych wsi niemieckich. "W3
ciągu 19 lat pobudowano dla ko
lonistów niemieckich 27 zborów,
18 domów modlitwy, 29 miesz
kań pastorskich, 205 szkół pro
testanckich, 206 budynków dla
urzędników gminnych. W powia
tach wągrowieckim i gnieźnień
skim przeszło 150,000 morgów
jest jiui w rękach kolonistów, a
60,000 morgów czeka na nabyw
ców.
Podobno napływ kolonistów
jest coraz większy, czemu dziwie
się nie można wobec ułatwień ko
misyi dla przybyszów z głębi
Niemiec. Mimo to, nie wszyscy;
są zadowoleni z łaski rządowej,
a wielu jest takich, którzy; twier
dzą, źe się — z*wiedli 1

xml | txt