OCR Interpretation


Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, July 22, 1905, Image 3

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045747/1905-07-22/ed-1/seq-3/

What is OCR?


Thumbnail for 3

ZMIERZCH EUROPY:
Idzie strach blady na starą Eu
ropę, która trzymała przez lat
dwa tysiące wodze rządów kuli
ziemskiej, idzie po majestatycz
nych falach oceanów z hukiem
armat japońskich, z szeptem rad
i wskazówek amerykańskich. Nie
flota "żółtych małp" kończy w
cieśninie Koreańskiej dni niesła
wne, lecz europejska — nie Pa
ryż, Berlin, Londyn, Wiedeń,
Rzym zbliżają krwią ociekłe ręce
przeciwników do zgody, lecz Wa
szyngton. Azya zwycięża, Ame
ryka pośredniczy — Europa ule
ga, stoi na uboczu bezradna,zdu
miona.
Więc lament w Europie...
dzienniki paryskie alarmują Fran
cyę artykułami p. t. "Zmierzch
Europy," londyńscy posłowie
wskazują Anglii widmo "żółtego
niebezpieczeństwa."
Dotychczas była Europa panią
mórz i lądów: czarnych, żółtych,
czerwonych. Gdy któryś z jej
śmielszych synów odkrył gdzieś
ziemie żyzne, równiny urodzajne,
lasy nadziane kością słoniową,
rzeki pełne skór bobrowych, ko
palnie złota, dyamentów, krusz
czów i kamieni szlachetnych —
posyłała swoje okręty, swoje woj
sko i zabierała bez ceremonii cu
dzą własność, jak swoją rodzoną.
Bo na cóż takie skarby zostawiać
tej chałastrze różnobarwnej, któ
ra się nawet na ich wartości nie
rozumie ?
Gdy Europejczykowi było za
ciasno w granicach własnej, zbyt
zaludnionej ojczyzny, płynął za
morze i urządzał się w domu ob
cych gospodarzów, jak u siebie.
Ogniem mieczem i gorzałką wy
pędzał czerwonoskórych Indyan
z bogatych lasów i pastwisk A
meryki, ogniem, mieczem i zdra
dą rzucił pod stopy swoje bron
zowoskórych Indów i tępi obec
nie czarne dzieci Afryki. Wszę
dzie, gdzie można coś łatwo zaro
bić, wydrzeć coś komu bez wiel
kiego trudu, szedł, zabierał, wma
wiając w siebie i w ograbionych,
że niesie w zamian za odebrane
skarby cywilizacyę, kulturę. Ni
gdy nie przyszło mu na myśl, że I
każdy woli być panem u siebie |
bez cywilizacyi, niż sługą z cywi- j
lizacyą, wierzył bowiem, że ge
niusz ludzkości mianował tylko
jego, białego półboga ziemi, wy
konawcą swojej woli, swoich za
miarów. Tak był o tej swojej mi
syi przeświadczony, tak czuł się,
czuje się dotychczas urodzonym
"panem świata", iż nie uważa na
wet za potrzebne krępować się
•w dziewiczych lasach Afryki i A
meryki humanitaryzmem euro
pejskim. Wszystko, co od niego
pochodzi, jest dobre dla czerwo
no i czarnoskórych. Niemiecki
książę Ahrenberg strzelał w ko
loniach afrykańskich do murzy
nów tak sobie, dla zabawki —
francuzcy urzędnicy Togu, Gaud j
z całą miłą kompanią zabawiają J
się wypróbowywanicm siły dy
namitu na plecach skrępowanych
Negrów, a Berlin i Paryż dziwią
się, że "niewdzięczne czarne by
dło", zamiast całować z rozrzew- '
nieniem stopy europejskich mi- I
syonarzów cywilizacyi, buntuje
się, chwytając zuchwale za broń. ;
Nawet słynny badacz i podróż
nik angielski, Stanley, zasłużony
niewątpliwie dla nauki, zachowy
wał się w Afryce tak okrutnie, iż |
zarobił sobie u krajowców na
smutne przezwisko "krwawej
małpy."
Bardzo wygodnie było iiuropie
z godnością "misyonarza cywili- j
zacyi," wygodnie było przede
wszystkiem jej handlowi, który
zbywał swoją tandetę na całej ku
li ziemskiej za drogie pieniądze,
przeto woła przerażona starusz
ka: Ratujcie!
Zdradziły ją nasamprzód jej
własne dzieci, jankesi amerykań
scy, wydarłszy Hiszpanii Kubę. j
Teraz pokazała jej pięść Japonia,
a za Japonią czekają Chiny na
swoją kolej. Chiny? Okropnie!
Co się stanie z nami, gdy całe
chmury tej żółtej szarańczy spa
dną na nasz biały ląd? Pożegnaj
się, Europo, ze swojemi portami
i koloniami w Azyi.
Katastrofę tę przewiduje już
dziś głośny polityk angielski, Gib
son Bowles.
W tych lamentach politycz
nych nie słychać ani jednego gło- j
M, któryby miał odwagę potra- '
cić o przyczyny tej dekadencyi
europejskiej. Europa nic chce się
do tego przyznać, że traci z wła
snej winy prawo do kierownic
twa losami ludzkości.
A jednak tak jest.
Było posłannictwem Europy
wcielić w życiu ideał chrześcijań
stwa — ideał powszechnej miło
ści i pobłażliwości. Na to zalały
negdyś barbarzyńskie, dziewicze,
przerafinowaną kulturą grecko
rzymską jeszcze nieskażone ludy
słowiańskie i germańskie prze
sławne "imperium" cezarów, aby
nowi ludzie wzięli w siebie nowe
idee.
I było posłannictwem Europy
oczyścić człowieka z brutalnego,
materyalistycznego samolubstwa
kultury przedchrześciańskiej, po
dnieść go do wyżyn uduchowie
nia.
Jakże wywiązała się dotych
czas z tej misyi?
Narody europejskie stoją u
zbrojone od czuba do pięt, spo
glądając na siebie podejrzliwie, z
podełba, każdej chwili gotowe ru
szyć na sąsiada, by się skąpać w
jego krwi, wydrzeć mu jego oj
cowiznę — pieniądz; kapitał
trzyma pracę za gardło grubą,
bezwzględną łapą ordynarnego
parweniusza; handel dyktuje
swoją wolę polityce; bezlitosna
walka o byt, o rozkosz, pieni się
z nienawiści, z zazdrości we
wszystkich warstwach; samolub
stwo skruszyło hamulce obowią
zku, postawiwszy na jego miej
scu nienasycony indywidualizm;
krytycyzm, płaski sceptyzm stra
wił wiarę, energię — lubieżność
zbrukała miłość. "Europeus Eu
ropeo lupus", dla wszystkich zaś
innych ras jest tygrysem.
Od lat stu przestała Europa
myśleć za całą ludzkość. Jej osta
tnim czynem prawdziwie ideo
wym w dużym stylu była rewolu
cya francuzka, zamknięta epope
ją napoleońską — reszta to zwy
kłe grabieże wojenne, pospolita
walka o byt powszedni, szachro
wanie handlu, spekulacye kapita
łu, spory klasowe, wyuzdanie
materyalizmu — ordynarna robo
ta kupców i ratajów. Wiek XIX
sponiewierał duszę człowieka,
przeto nie dziw, że się tej duszy
przykrzy drzemać w ciele Euro
py, że rozwija swoje białe skrzy
dła do odlotu, by się wcielić w
inną rasę.
Ale dopiero rozwija; jeszcze
nie odleciała. Jeszcze jest rasa
biała rasą królewską globu ziem
skiego, myślą, natchnieniem, dro
gowskazem ras innych, jeszcze
mrowią się na szarej skorupie
Europy miliony szarego ludu,
•którego dusza, niezatruta przcra
finowaną wulturą, uśpiona w po
! wijakach nieświadomości, prze
j budzi się niewątpliwie i poprowa
dzi dalej dzieło posłannicze Eu
ropy, a wówczas możemy czekać
spokojnie, bez obawy na groźne
ambicye ras innych.
o
SZWED I NORWEG.
(Sylwetka charakterów.)!
Francuzi nazwali dowcipnie
zatarg Norwegii ze Szwecyą "roz
wodem politycznym".
I słusznie, niema bowiem chy
ba pod słońcem narodów, oddalo
nych niemal tylko o miedzę od i
siebie, a tak różnych pod wzglę- j
dem charakteru, usposobienia, !
zwyczajów i obyczajów, jak owe
dwa narody, zamieszkujące pół- j
wysep Skandynawski.
Jeżeli przybysz, nieświadomy
i stosunków, spyta Norwegia: czy
jest Szwedem — to można zało
żyć się o tysiąc przeciwko jedne
mu, że zapytany zawoła z obu
rzeniem : i
— "Nej, Norske!" (Nie, Nor
weg!) — tak jak gdyby dla syna i
Norwegii, potomka Normanów i
Wikingów, było obelgą porówna- j
nie go z sąsiadem od zachodu.
Grzeczny, zgodny Szwed u- j
śmiechnąłby się na taką omyłkę i j
oświadczył, że cierpkiego, brutal- J
| nego Norwega ubodłaby ona bar- !
dzo.
Bo też Norweg był zawsze wro- j
go dla Szweda usposobiony, nie i
trzeba bowiem zapominać, iż u- J
nia ze Szwecyą, narzucona Nor- j
j wegii w 1814 r., nie jest dziełem ,
umowy dobrowolnej.
Na mocy traktatu, zawartego 1
w Kielu w 1814 r. Szwecya otitty- j
1 mała od Danii Norwegię, ustąpi- j
!
ła natomiast Prusom Pomorze z
.wyspą Rugią. Norwegia atoli nie
bez oporu przyjęła nową kombi
nacyę polityczną. Marszałek Bcr
nadotte, późniejszy iKarol XIV,
musiał z bronią w ręku doprowa
dzić do skutku małżeństwo przy
musowe.
Tak przedstawia się początek
małżeństwa historycznie. Koniec
jego — ibsenowski.
Nora - Norwegia opuszcza dom
małżonka, a małżonek jest wobec
niej bezsilny.
Nadzieja,NoNrweg pogodzi się
w końcu ze Szwedami, i że wieść
będą żywot harmonijny — zawio
dła zupełnie.
Różnice były zbyt wielkie.
Już samo pochodzenie: Norwe
gowie są potomkami Normanów,
narodu żeglarskiego, chytrego,
chciwego, pożądającego zdobycz;
Szwedzi natomiast są przeważnie
pochodzenia gockiego z przymie
szką krwi pierwotnych mieszkań
ców Skandynawii. Co prawda, o
ba narody, należą do rasy ger
mańskiej, z biegiem jednak stule
ci, pod wpływem klimatu, sposo
bu życia, otoczenia i upodobań, u
kształtowały się całkiem odmien
nie.
Norwegowie to chłopi, rybacy i
kupcy, lud o życie walczący —•
Szwedzi kulturalni,rycerscy, two
rzący ogniska miejskie ;Norwego
wie — wieśniacy, Szwedzi —
mieszczanie; Norwegowie nieto
warzyscy, nieprzystępni dla ob
cych, oszczędni niemal do ską
pstwa, dzierżący mocno to, co raz
nabyli — Szwedzi lekkomyślni,
weseli, pełni grzeczności dla ob
cych.
Norwegowie to ''Szwajcarzy
Północy", szwedzi — "Francuzi
Północy". Jedni posępni, głębocy,
jak ich fiordy, zagadkowi, jak zo
rza północna — drudzy otwarci,
szczerzy, swobodni, śimiejący się,
jak krajobrazy dokoła Sztokhol
mu, tej królowej Bałtyku. Pierw
si purytanie (aczkolwiek również
często podpadają grzechom)
drudzy to cieszący się życiem e
pikurejczycy, nie dbający o za
gadnienia przyszłości.
Kto wie, czy istnieje miasto we
selsze, przyjemniejsze, niż stoli
ca Szwecyi, wychwalany we
wszystkich językach Sztokholm,
z drugiej zaś strony niema chyba
pod słońcem miasta nudniejszego
od stolicy Norwegii, pomimo cu
downego krajobrazu, utworzone
go przez fiord, przy którym leży.
Cudzoziemiec, przekroczywszy
granicę, dzielącą oba kraje, na
tychmiast spostrzega różnicę po
między Szwecyą a Norwegią.
Inni ludzie, inne zwyczaje, in
ne zapatrywania.
W: Szwecyi obfitość jedzenia
uwydatniająca się pod postacią
suto zastawionych bufetów, o
wych słynnych "Smaergos", przy
których można najeść się dyskre
tnie za sześciu — w Norwegii
skrupulatnie obliczona karta o
biadowa; w Szwecyi uwzględnie
nie w szczegółach najdrobniej
szych potrzeb przybysza — w
Norwegii skąpo wymierzona go
ścinność; w Szwecyi wesołe roz
rywki — w Norwegii przykra
pustka. Słowem, cudzoziemiec
ani na chwilę nie waha się, który
naród jest sympatyczniejszy, nie
ma zaś czasu stwierdzać prawdy,
że czasem pod powłoką szorstką
ukrywa się serce szlachetne.
Jedno wpada mu w oczy odra
zu: daru przypodobania się Nor
weg nie posiada.
Takie same sprzeczności ujaw
niają się w literaturach szwedz
kiej i norweskiej.
W sercach narodfi szwedzkiego
żyje ''Anakreon północy" bachi- i
czny, tryskający radością życia ,
Bellmann: dzień 26ty lipca, rocz- |
nica odsłonienia pomnika tego i
poety w parku Sztokholmskim, to i
święto radości dla Szwedówó—w I
stolicy zaś Norwegii króluje j
'mag północy", ponury szperacz, i
Ibsen. j
Synowie Norwegii nie mogą
zrozumieć, odczuć, pokochać sy- |
nów Szwecyi. Rozdziela ich prze- 1
paść natury ludzkiej.
i o
Po najlepsze szczero - złote
ślubne obrączki idźcie do jedyne
go polskiego składu zegarmistrzo
wskiego na Milwaukee ave.—do
M. Wojteckiego,
x 677 Milwaukee ave.
i
—«.*7
W. R SEYERA CO.
■mtetnf '►»«*•*. .
CtlOAB OAPlOe.lOW*
price one dollah:
NIETYLKO WYGODA I PRZYJt
MNOŚCI ŻYCIA, ALE NAWET
SAM SUKCES W ŻYCIU NA DO
BREM TRAWIENIU POLEGA.
wyleczy każdy rodzaj niestrawności I dyspepsyi bez
względu na to jak długo takowa trwała lub jak groin;
była; lekarstwo to jest starodawne, ale niezawodne.
Cena 50c albo $1.00.
PODZIĘKOWANIE I CZEŚĆ PAK Ul
SZANOWNY PANIE: Niniejszem dziękują Panu za ulżą i zupełne wyleczenie
jakie nastąpiły, po zażyciu Pańskiej wybornej Goryczy Żołądkowej. Przez dłu^i
przeciąż czasu cierpiałem na słaby żołądek i brak apetytu i pomimo okoliczności że
używałem innych tak zwanych lekarstw, ulgi żadnej nie doznałam. Nakoniec zwró
łem się do składu Panów G. P. Zaruba & Co. w Clarksburg, W. Va., którzy mają na
składzie pańskie lekarstwa, kupiłem butelką pańskiej Gorycz? Żołądkowej! natych
miast zabrałem siq do jej zażywania. Zanim wyżyłem całką butelką, uc/.ułem eiq
lepiej, a tera* jestem zdrów zupełnie. Dziąki serdeczne Panu i cześć za to. Lekar
stwa pańskie bądą polecał każdemu.
Z wysokim szacunkiem sługa pański,
M. LADA,
Prezea rady powiatowej, 310, N. 8. 3., Clarksburg, W. Vi
Uderzenia serca pompują krew ży
cia do każdej części ciała ludzkiego.
Jeżeli macie wadę sercową, nieregu
larność, albo słabość serca, poznać to
możecie po biciu serca.
Severy Siliciela Serca
zażywać należy natychmiast, skoro
przypuszczacie jakąkolwiek słabość
serca. Środek tea wzmacnia serca
słabe. Cena SI.00.
Czysta krew znamionuje zdrowie i
siłę i krasę męzkąi żeńską. Jeśli twarz
wasza zeszpeconą jest wyrzutami,
wtedy zażyjcie natychmiast
Severy Krwi Czyściciela
i tym sposobem wyrzućcie z organizmu
waszego wszelkie nieczystości. Severy
Krwi Czyściciel doda wam siły i zdro
wia. Cena$!.00.
Szczęśliwe matki.
Macierzyństwo jest najświętszym i
najwyższym darem niewiasty, ale nie
każdej żonie danem matką zostać.
SeTery Regulator Żeńskich Słabości
jest doskonałym środkiem, wzmacnia
jącym organizm kobiecy. Zabezpiecza
stan błogosławiony i czyni takowy mo
żliwym, a w miejsce smutku i utra
pienia, szczęście wnosi wielkie przez
dziecka narodziny. Cena $1.00.
Sevcry lekarstwa są do nabycia
we wszystkich aptekach.
Torada lekarska dnrino.
Taniec Str. Wita zdarza się zwykle
w dzieciń>twie. Dotknięta nim osoba
traci wszelką władzg ciała. Bardzo
często dziecię nie może chodzić, ani
też jeść samo.
Severjr Ncrvroton,
nieoceniony środek nerwy wzmacnia
jący i ożywiający, leczy zupełnie ta
niec św. Wita. Cena $1.00.
Jfaj9kntecznlejszym środkiem na
dyaryę, niemoc w porze upałów, dy
senteryę, kolki, kurcze i cholerę, Jeat
Severy Lekarstwo na
Cholerę i Biegunkę.
Szybko bardzo uśmierza boleści 1 przy
nosi sen pokrzepiający. Cena 25ci50c.
Woń apetyt wytwarzającą i zadowalniające, o
rzeźwiające zalety drogiej kawy, pozyskać można
z tańszej kawy, lecz trzeba użyć
■ Prawdziwy Franek Dodatek do Kawy -
Czyni Dobrą Kawę Tańszą—a Tanią Kawę Lepszą.
Nietylko że polepsza smak i zapach tego napoju, lecz także neutralizuje
wszelkie szkodliwe efekta. Czyni kawq zdrowotnym
i przyjemnym napojem dla każdego. p O
......... J >-1.. r>
¥> Ui^U U3C<Xl HIV JI UU UUuUOhU . „
Dodatek używany był przez najlepszych kucharzy zagrani
cznych, a teraz wprowadzony jest do Ameryki i nieustannie
wzrasta w popularności. Jeżeli nigdy* nie używaliście dodatku
do kawy ta spróbujcie Prawdziwego Franek Dodatku. Powie
cie że robi najlepszą kawQ zo wszystkich.
Pytajcie biq waszego grosernikao Prawdziwy Franek
Dodatek dii Kairy. Baczcie na to aby obrazek z młyn
kiem do kawy był na każdej paczce. Jest to nasz zna
czek handlowy, który zapewnia wam nasz gatunek i
chroni od bezwartościowych naśladowali.
HEINRICH FRANCK SOHNE &C0., XnU£ifg%a}1*
• 11 —wth——■
fffAMCKg
'i' . u
CoHia Mm rarlors,
' 712 Milwaukee Ave.,
rój Noble ulicy.
rV/l1
TEETH
HOUTPIA^
Aby wprowadzić w nżytek naszą nową i oryginalną metodę aenLy
styki bez bólu, ofiarujemy następujące specyalne ceny na krótki
czas tylko:
22 karatowe złote korony $3.75 Złote "fillings" $1.00
Mostkowa robota $3.75 Srebrne "fillings" 50c
Cały garnitur zębów.... $5.00 Cementowe "fillings" 25c
BEZPŁATNE WYRYWANIE ZĘBÓW BEZ BÓLU.
COLUMBIA DENTAL PARLORS,7'2
DR. COCOLSNSKI, właściciel.
^feśw. JAŃSKIE KROPLE^>
stanotTin środek lekarski przymiotów wprost zadziwinjqcych
i zaiste {rodne są tej przezacncj nazwy.
Te Krople ŚJw. Jańskie zostały w wiele tysiącznych wypadkach ciężkich cho
rób jak cholera, kolki, kurcze żołądka, dysenterya i biegunka, wypróbowane
i zastoso ..<me i wytrzymały próby te z najchwaletmiejszymi skutkami. Krople
te przynoszą najpewniejszą pomoc w napadach ckliwości, bólu żołądka, odbija
nie się i sp:,eszną ulgę na ból głowy, bloie serca, zawrót, omdlenia lub nerwo
wość. Są ona cennym środkiem na słabość żołądka i letnią chorobę u dzieci
i na kurczo podczas ząbkowania.
Krople te zasługują na to, aby trzymano je w każdym ćom-i, w każdej fami
lii, aby każdej chwili w potrzebie były pod ręką, bo są one znakomitem lekar
stwem. Pytajcie 6ię o nie w aptece, albo też piszcie wprost do
Or. H. G. Lemke Medicine Co„ usŁ"^e&^CAfl0
PASY NA RUPTURĘ
Polscy klercy na
usługi Polaków.
można teraz la połową eony kupić wprost
z fabryki. Zastosowanie 1 zbadani" przez
najdośwUdc/.eńszycb bandaźjstńw dln dam
i mężczyzn Jest bezpłatne. Przeszło GO.OtO zado
wolonych iostumerów obecnie noazą nasze pas/.
HOTTINGER TRUSS FACTORY
405 mr<vri.uKKK ayenuk, ró* Chicago atibm., «• piwo. i
Otwarte codziennie od 9teJ rano do ®tej wieczorem. W aledeieln od 9t«J r*no do 7m«3 wieoto ■« |
WM. TIHERUOFF,
Fabrykant rtn n i n Skład hartów.
ŚMm CYGAR
1112 y. Redzie Ave,,
CHICAGO, ILLINOIS.
Dr. T. Drozdowicz.
LEKARZ i CHI CUEG.
mleukanUi 530 AVi Caitn? Łf
Oodtiny ofiaowe:
Od O do 13 rano 1 od fl do 6:80 wieozor«m.
Specjalista na choroby skórne, wmk
ryczne 1 moczo-płelow#.
DB. J. A. CHRZANOWSKI,
DENTYSTA
Codzień cd 9 rano do 8 wlecz.
179 W. DlilslonSt. & S1."*
Hala Schoenhofena,
Pierwszorzędna
Restauracja
i Bafct.
nalfl wiąk«ze 1 mnlejw# do
przediitawień, b*lów, we#el 1
obchodów. Dwie krqgi*lai*>
KARÓL RICHTER,
876-880 lilwiatce ATI.
AKUSZERKA
z długoletnią praktyką w szpitalu euro
pejskim, jakoteż w Ameryce, poleca »w«
usługi Szanownym Kudaczkom.
Przyjmuje kobiety do odbycia połogo.
A. ŻEBROWSKA, 84 Corneliaoi
Dr. I. J. Krzemiński
LEKARZ 1 CHIRURG.
Ofis i mieszkanie: 627 Milwaukee At.
GODZINY: Od 8—12 rano. Od 2—5 po poł.
1 po 7-mej wieczorem.
— TETjKFOJT MOKROt 2480. —
1
ZAWIADOMIENIE.
Mam zaszczyt zawiadomić moich
znajomych I przyjaciół ż» przepro
wadziłam siq z Fay ul. na Milwauke#
Ave. pod numer 499.
Jestem gotowa na usłagi moich
rodaczek we dnie i w nocy.
Mam pokoje do odbycia tłabotfci.
ROZALIA OSSOWSKA
A.ls.uaaerls.»
499 Milwaukee Arenue.
Firn* ratoioM w rok a 1878.
AUG. BURKĘ, nSSa
Óbejrzj dach darmo 1 powie Ile koaztnwać
bądzle reperacja. — Materyały na dach.
Ofla i skład: 100-104 W. Superior St.
Telefoi Eoaroe 808. blisko HaUUd, CklMf*.

xml | txt