OCR Interpretation


Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, July 02, 1914, Image 7

Image and text provided by University of Illinois at Urbana-Champaign Library, Urbana, IL

Persistent link: https://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045747/1914-07-02/ed-1/seq-7/

What is OCR?


Thumbnail for 7

W OBAWIE PRZE9
SERBIĄ.
Od czasu obu wojen bałkań
skich >*tab je nera lny austryacko
węgierski przekonai się, ϋ€ trzeba
się liczyć z dwoma przeciwnikami
n:v>narchii Habsburskiej. Pierw
szym * tych przeciwników jest
Rumunia. Wprawdzie jeszcze do
tej pory hr. Łicrchtold zaręcza, że
jot rzecz* wykluczony, aby Ru
in unm mogia kiedykolwiek wystą
pi tio boju z orężem przeciwko
.vustro - Węgrom.. 'fen- pogląd
o;>tyflpi>tycznv* hr. Berchtolda nie
znajduje zbyt wiele wiary w opi
li >i polityków austryackich i wę
gierskich. Specyalnie w delegacyi
węgierskiej odzywają się teraz
głosy, żądające wybudowania sze
regu twierdz w Siedmiogrodzie,
jako zabezpieczenie przed ewen
tua!ne:n wejściem wojsk rumuń
skich do Siedmiogrodu. Drugim
przeciwnikiem, z którym Austro
\\ fgry muszą się liczyć poważnie
jest armia serbska. Jeszcze przed
pierwszą wojną bałkańską dzien
niki wiedeńskie, budapeszteńskie
i berlińskie lekceważyły sobie
armię serbską i przedstawiały te
wojska, jako zbieraninę milicyi,
która nie posiada żadnego wyro
bienia wojskowego i żadnych wo
dzów. Wszajc pod koniec wrze
śnia 1912 roku, jeden z wielkich
dzienników niemieckich, specyal
nie zajmujący się przemysłem ar
matnim i karabinowym, a miano
wicie Rheinisch - Westfalische
Zcitung pisała, że Turcy w prze
ci £u paru dni dadzą sobie z ho
łotą serbską radę i wkroczą do
BiaJogrodu. Zdaje się, że tego sa
mego zdania był także i poseł nie
miecki w Białogrodzie, ponieważ
faktem jest, że przygotowywał on
swoje mieszkanie na kwaterę głó
wnego jenerała komenderującego
tureckiego, który zająłby Biało—
gród. To zdanie owej gazety nad
reńskiej było echem wiernem za
patrywau, szerzonych przez pra
.^· i węgiersiią puuczaa
pizcsneuia u.ieKsj mego. wtedy
ie gazety wyainiewaiy się z ar
mii seroskkj i przedstawiały ją
jako lichą zbieraninę. Austro-vVç
$ ij niagą uważać się za szczęsli
»vt, że me miały sposooiiosci prze
konana *ię w praktyce, jak uaie
ce błędnem było to zapatrywanie
gazet wiedensKich i węgierskich.
Dzisiaj sztab jeneralny austrya
cko - węg.erski ocenia zupełnie
sprawiecmWie armię serbską, któ
ra podczas obu wojen bałkańskich
dowiodła, że jest pierwszorzęd
nym czynnikiem militarnym. Dzi
siaj wszyscy znawcy Serbii bądź
jej przyjaciele, bądz jej przeciw
nicy, przyznają, że kroi r'iotr wraz
z instruktorami francuskimi oka
zał się pierwszorzędnym organi
zatorem militarnym. Ze wszyst
kich wojsk na Bałkanach, które
wzięły udział czynny w wojnie,
prócz armii rumuńskiej, nie ma
jącej właściwie sposobności do
stania w ogniu, armia serbska by
ła najlepiej zorganizowany, do
skonale zaopatrzoną w materyał
wojenny, oficerowie i* generało
wie stali na wysokości nauki woj
skowej, intendentura funkeyono
wała doskonale i nie brakowało a
«
ni amunicyi, ani prowiantu. Po1·
czątkowo wprawdzie Kuropa nie
miała tego dobrego wyobrażenia
o wojsku serbskiem, ponieważ
rząd bułgarski . systematycznie
nie tyl ko reklamował w sposób
zgoła nieprawdziwy rzekomą
dzielność i sprawność wojsk wła
snych, ale także systematycznie
obniżał sprawność i dzielność
wojsk serbskich. Dzisiaj jest rze
czą wiadomą, że Bułgarzy nigdy
nie potraciliby zdobyć Adryano
pola, gdyby nie pomoc wielkiej
artyleryi oblężniczej serbskiej, i
Tak samo i W wielu innych wy
padkach pomoc wybornej kawa
lervi i artyleryi serbskiej albo po
mogła . Bułgarom, albo nawet u
chroniła ich od klęsk. Dopiero
podczas drugiej wojny na Bałka
nach i po drugiej wojnie na Bał
wanach wyszła na jaw cała praw
da. Sztab generalny austryacko -
węgierski nauczył się teraz cenić
armię i jej wodza naczelnego, wo
jewodę Putnika. ·
Ιο też od roku sztab generalny
austryacko - węgierski nie szczę
dzi przygotowań, które mają na
celu sparaliżowanie działalności
zaczepnej armii serbskiej na wy
padek, gdyby ta ostatnia podczas
wielkiej wojny międzynarodowej
wystąpiła przeciwko monarchii
austryacko - węgierskiej. Wartość
ilościowa armii serbskiej znacznie
wzrosła. Przedewszystkiem dla
tego, że ma po swojej stronie tra
dycyę dwóch zwycięskich wojen.
1 a tradycya znaczy bardzo dużo
ι tem bardziej, ze podczas drugiej
wojny na Bałkanach, armia serb
ska miała do czynienia z. wrogiem
I bardzo niebezpiecznym i odnie
sienie zwycięstwa nie przyszło jej
tak łatwo. Po drugie, należy pa
miętać, że najdalej za lat trzy, do
czterech armia serbska na pod
stawie rekrutacyi z nowo zajętych
tery tory ów serbskich będzie wy
nosiła około pół miliona żołnie
rza frontowego. Będzie więc
przedstawiała czynnik, przeciwko
któremu monarchia austryacko -
węgierska będzie musiała wysłać
w pole conajmniey taką samą li
czbę żołnierza, jeżeli nie więcej,
aby jaknajprędzej tę armię serb
ską unieruchomić.
F ? *
Pilną uwagę sztab generalny
I austryacko - węgierski zwraca te
j raz na Bośnię i Hercegowinę. Nie
ulega najmniejszej wątpliwości
że podczas ewentualnej wojny au
stryacko - serbskiej Bośnia i Her
cegowpia będzie tworzyła teati
i wojenny. Przedewszystkiem dla
I tego.... że jest najbliższym tere
I nem monarchii Habsburskiej, są
siadującym na długiej linii grani
I cznej z państwem serbskiem i po
wtóre dlatego, że na wypadei
wkroczenia wojsk serbskich te o
statnie słusznie albo niesłusznie
liczą albo na czynną pomoc, albc
przynajmniej na wielkie sympa
tye ludności serbskiej w Bośnii
, Hercegowinie.
> | To też w roku obecnym z oso
► j bistym udziałem austryacko - wę
'l gierskiego następcy tronu i szefi
sztabu generalnego w d. 2ó, 26 :
27-myni czerwca odbywają si^
wielkie manewry górskie pomię
I dzy Serajewem i Konjicą po obi
stronach toru kolejowego. Chodź
tut^j o założenfe następujące: zns
czne siły serbskie i czarnogórskie
mnmAtm «ńttttOOCeŚnie! do BoŚnii
Hercegowiny. Wojsko czarnogór
skie maszeruje wprost na Saraje
wo. Komendantowi wojsk austry
ackich udało się odeprzeć wojska
serbskie tak, iż może z pomoc;]
wszystkich sił rozporządza!nych
podjąć ruch wojenny · · zaczepny
przeciwko Czarnogórcom. Wojska
austryackie będą zmobilizowane
do siły liczebnej na stopie wojen
nej i cały rynsztunek oraz wszy
stkie środki pomocnicze będą zor
ganizowane, jak podczas wojny.
To i owo z ży
cia zwierząt.
Wybitne psy. — Psy a poeci. —
Mądry Rolf. — Z ,,psychologii"
karalucha. *
Psy mogą także być wybitne.
Jeśli kto wątpi o tern powinien
natychmiast sprawić sobie młode
go foxterriera, a przekona się, że
czworonóg ten narzuci swą indy
widualność całemu domowi. Zna
ne są także jamniki z tego, że
są bardzo posłuszne. Jeżeli się
powie jamnikowi stanowczym gło
sem: „Przyjdziesz tu w tej chwi
li łajdaku jeden, czy nie'', to jam
nik przychodzi w tej chwili —
albo nie.
j Powiecie, że to stary dowcip?
Być może, ale jest prawdziwy i
doskonale charakteryzuje tych
krzywołapych naszych przyjaciół.
Jeżeli zresztą większość czytelni
ków nie zgadza się z tern prze
konaniem o niezwykłych zalet ich
psów, to wszystkie czytelniczki są
z pewnością po mojej stronie.
Odkąd pies dostał się do lite
ratury, sprawa jego stała sig
„kwestyą": d'Anunzio napisał o
nim książkę naśladując w tem
francuskiego pisarza Oktawiuszn
Mirabèu którego pies Dingo umiał
węchem odróżniać dobrych ludzi
od złych, Grubiński w jednym z
ostatnioh numerów „Świata" w
obronie spokoju ludzi kruszy,
kopie i dochodzi do konkluzyi, że
należy wyniszczyć cały psi ród.
który nam ten spokój zakłóca. —
Grubiński artykułem swoim io -
wiódł, że jest człowiekiem wpraw
dzie nerwowym, ale równocześi 'e
bardzo odważnym, co mu się e
czywiście chwali.
Psy terajktak weszły w modę,
' że nietylko każdy vviélki człowiek,
' uczony czy poeta, powieściopi—
1 sarz, czy dramaturg, albo filozof
ciy dziennikarz, co zresztą na
■ jedno wychodzi, musi mieć czwo
• ronożnego faworyta, ale i ci
ι posiadacze laurów sławy, którzy
i zeszli do grobu nic o tej mod :ie
; nie wiedząc, starają się chociaż
• po śmierci błąd sw^j naprawić,
wyszukując sobie na prędce szcze
kających przyjaciół, naturalnie
odpowiednio utalentowanych.*' —
Każdy z tych „sławnych" ps-jw
ii Dosiadał iakaś właściwość, wy·
różniając go od całej szarej rze
szy towarzyszy â ciioç nie zaw
sze wspominają o nich biografo
wie, to jednak w tradycyi utrzy
mują się żywo ich zalety.
1 tak Schopenhauer miał czar
nego pudla, któremu Zgryźliwy j
mizantrop zapisał dożywocie. |
Zmarły niedawno poeta prowen
salski Fr. Λ1 istral, dostąpił za
szczytu, że został przez pewnego
psa pozostawiony na równi z·
Faustem, pies ten bowiem nazwa
ny potem przez poetę Paiuperdu,
obrał sobie pewnego wieczora
Alistrala za pana i nie odstąpił go
już do śmierci.1
Wielkimi przyjaciółmi psów by
li też powiesciopisarze francuscy
Daudet, który długi czas nosił się
z myślą napisania „psiej powie
ści" i Zola, w którego dziełach
utrzymywał z całą stanowczością,
utrzymwał z całą stanowczością,
że psy posiadają duszę, a „król
poetów" Mallarmé, tego samego
był zdania. Miał on kirgiskiego
psa stepowego, który zawsze tę»^
knił do rozległych przestrzeni
swej ojczyzny, a gdy się czadami
wyrwał z mieszkania, 'trzeba go
było godzinami ścigać, ł o w żaden
sposób nie chciał powrócić du
mieszkania, które mu się zapew
ne wydawało więzieniem.
W najnowszych czasach pies
wdarł się nawet do nauki i to
nietylko biernie, jako -przeimiot
». oświadczeń, ale czynnie, Mowa
i.aturaime o słynnym psie Rolfi-J
z rasy Airedale - terrierów, który
rtzwiąz^e najtrudniejsze zada
nia arytmetyczne i dyktuje swej
j>ani lisLv do znajomych.
Pies ten wzbudził takie zainte
resowanie w świecie psychologo\v
i innych uczonych, że w;zvscv,
którzy m.eli coś w tej sprawie ńO
j.owiedzerla, poczuwali si» do o
towiązku zabrania głosu i ..zaję
cia stanowiska". To też we wszy
stkich pismach fachowych a i w
wielu codziennych pojawiły sie
sążniste artykuły o psychologii
zwierząt wogóle a o Rolfie w
szczególności; artykuły pro i
contra, mniej lub więcej rzeczo
we, mniej lub więcej entuzyasty
czne, które miały ten sumarycz
ny skutek, że przyzwyczaiły nas
do rozważania możliwości istnie
nia zwierząt myślących, a zatem
Obdarzonych pewnego rodzaju
•duszą.
2e jednajc do tych zwierząt na
leży i karaluch, że i on może być
przedmiotem obserwacyi psy:ho
logicznej, to napewne nie przemó
wi do przekonania żadnej z. iui
szych gospodyń, dbałych o czy
stość kuchni. Bo istotnie karaluch,
jest ze wszystkiego robactwa tak
chętnie przebywającego w blisko
ści człowieka, najwstrętniejsz}.
A jednak amerykański entomoiog
C. M. Turner opublikował nie
dawno swoje studya nad tymi
naprzykrzonymi owadami, a są
to — do pewnegt) stopnia — stu
dya.. psychologiczne i dowodzą,
ze karaluchy posiadają pamięć.
Turner sporządził sobie z bla
cly rodzaj labiryntu na końca
którego tekturowy „most" prowa,
dził do słoja z konfitur napełnio
nego jadłem, a będącego zarazem
klatką karaluchów. Owady przez
dłuższy pobyt w tej klatce przy
zwyczajone były tak do niej ja*
i do eksperymentatora.
Cały labirynt spoczywał na pa
kcżkaoh szklanych, powtykanych
w korki flaszek, stojących w wa
nience z wodą. Doświadczenie po
legało na tern, ze karaluch, posa
j dzony u wejściu labiryntu mi«i
! znaleźć drogę do słoja. Udawało
ji,ię to nie odrazu. Pierwsze po·
by wypadały zawsze ujemnie,
gdyż owad umieszczony w labi
ryncie rzucał się zazwyczaj w po
płochu do ucieczki, przyczem nie
cnybnie spadał do wody. Po pew
nym czasie jednak owady nabie
rały doświadczenia i coraz krót
szą drogą trafiały do tekturowe
go pomostu. Przytem starsze po
ruszały się rozważniej i wolniei,
zachowując pewną ostrożność,
zwłaszcza gdy przeszły już mi
mowolną kąpiel, podczas gdy
młode biegały jak szalone i czę
sto bardzo dużo potrzebowały
czasu, zanim wydobywały się z
labiryntu. Czasem też jakiś oi
ważniejszy osobnik śmiałym sko
kiem usiłował zdobyć wolność,
c > naturalnie także kończyło się
kąpielą. Ostatecznie wszystkie
cochodziły do pewnej wprawy, i
drogę od wejścia do labiryntu aż
do słoika, na której przebycie po
trzebowały z początku godzinę,
odbywały w przeciągu 1 mi/iuty.
Turner doświadczenia swe z
Ikaidym poszczególnym owadem
i powtarzał w odstępach 30 minut,
'zauważył jednak, że po upływie
! doi y karaluchy zapominały o
Scm, czego się nauczyły dnia po
pi zedniego i umieszczone w imbi
ry ricie zachowywały się znowu
tik, jakby tam były po raz pier
wszy. Dla ścisłości dodajemy, że
wszystkie te uwagi tyczą się ga
tunku Periplaneta orientalis. Juk
widzimy, nazwa ta brzmi o wiele
szanowniej, niż nasza polska sa
turalnie głównie z tego powodu,
<.t jest niezrozumiała dla zwy*ł·*
gr śmiertelnika.
„Szanowni Panowie: Cierpia
łem bardzo na ból w żołądku,
wzdęcie, boleści pod piersiami,
trudny oddech, miałem jçzvk o
błożony i zatwardzenie. Chociaż
używałem rozmaite inne medy
cyny i radziłęm się lekarzy, nie
odczułem żadnej zmiany na lep
sze. Próbowałem Severy Gorycz
żołądkową i jedna butelka tylko
wystarczyła zupełnie w usunię
ciu dolegliwości. Ogłoście to pi
smo, ażeby cierpiący podobnie się
o tem dowiedzieli. Jas Valencic,
Box 386, Grabtree, Pa." — Seve
ry Gorycz żołądkowa (Severa's
Stomacli Bitters) kosztuje 50c i
$1/00, a nabyć można w aptekach.
Jeżeli aptekarz nie chce dostar
czyć, zamów wprost u W. F. Se
vera Co., Cedar Rapids, Iowa.
Najtańsze lekarstwo Jest to, któr
prędko powraca zdrowie. ( Takie le
karstwa w aptece Sassa, 1725 W
18 ul.)
: e''· ' / Λ .
„Dziennik Chicagoski" możn.
I nabyć w składzie czyszczenia
I farbowania ob. Lichaczcwskiegc
| pnr. 2541 W. Chicago ave.
i : LEMONT, ILL.
, $ ' —
Kto chce codziennie otrzymy
wać „Dziennik Chicagoski" nieci
się zgłosi lub zawiadomi, An
I . ' '
| drzeja Białka.
CenyT argowe
Zboża.
rsZKXICA.
Chtcaąo — Od ....... .7!> do .00
K»ns«A City — od ... .^9 łt Λ>1
«t. Louis — od .7S „ .98.1
Mlnoeapoll» — od .. .81$ ». -8^
VVinnipejc — od 8S$ „
HFKUHCTWA
rhłcasro — od • · ·-· · · I «2 do .73
Kidns City — od%... .i>4^ 9% .72
St. Louis — od 67 j „ G8J
OW1KS
η»!Λ*ο — od 35| Jo .3s|
Kansas City —- <">d...324 ·» &*\
Oœaua — c4 .:^ »» ^4
trio
Cblcaso — od ....... »8 do .ÓS|
' ·Ν
jçonfTE*.
Ch!ca;o — oO ....... .48 „ .57
Milwaukee — od .... .49 „ .5b
MinneapoKs — od .'. .40 „ .5v
BVDf-O.
Cl lit « 2θ. ·
. 7.40 do 9.45
■*» ..-β.»
6.25 „ 9.50
Cielęta — od
èwîcl· — od
Dwce — od
7.30
β. 3*3
ΝΛΤ5Ι AL.
Chicago.
Masło śmietankowe ex .26$
Hasto .fi rata" do
Masło ·' aeco"ds . #♦
Slae'o „packiup ftoek" .17à ..
Ser sîrajearski ..... ^ h
Ser Llmburger *1
Ser cegiełkowy 12 M
Jaja — extra -1 n
Jaja „;ir»ts'ł .18 „
lane «atu oki jaj 16 „
warzywa.
ChłeafW.
Kalafior padło 7Z do i.2·5
Kaodkto*ki. 10U ρ k J.Ô.) „ 1.71
Kapusta. pufUo— . .12"» n 1.5C
Szparagi,2 tuz J.00 „ 2,(Xi
Oeorki, pudło —....I/O M ].2i
itarchew. kosz .... 10») „ 1.2")
Poruidorj 6*οβ*β — ..60 łf 1 (Κ
Cebula, pudło -.Ti „ 3.00
Balata,
kubeł— J5 „ .·>(]
Fasola, kos* 1.00 „ 1.2;
Kartofle, busa. 1.15 „ 1.4Î
owoce.
Chicago.
Tczlomk!. pudło — 1.20 do 2.2
PomaraàcM. padło — 2 00 ,, tt.tt
Crtryay. pudlo ~ .. 4.00 „ 5.5<
Jabłka, beczka ... 1.C0 M 2.t>
drób żywy.
Indyki <xK JS do
Oeti i> „
Kaczki .12 „
^«ry 15A „
*■ .ϋΜ · » ... ι, μ 11
Projekty .dwóch nowych wspaniałych budowli: dworca kolejowego „Union" i Muzeum Kolumbijskiego,
Powyżej podane są ryciny, przedstawiające dwie budowle, nad którymi ma wkrótce być praca rozpoczęta. ,
Nowy dworzec pasażerski,,Union" stanowić będzie największą robotę konstrukcyjną, kiedykolwiek przedsięwziętą w m. Chicago. Będzie to gmach wspaniały.
Używany będzie przez cztery wielkie systemy kolejowe, a kosztować będzie $65,000,000.
Nowe Muzeum Kolombijskie im. Fielda, będzie całe z białego marmuru. Kosztować będzie $5,000,000. Pomieści onó zbiory, obecnie się znajdujące, w muzeum w
parku. Jacksona. Stanie w parku Granta frontem do ul. 12 ze strony południowej. Roboty nad niem będą rozpoczęte, skoro tylko kilka trudności natury , prawniczej
będzie usuniętych. Gmach ten będzie wybudowany nia tarasie 6 stóp wysokim, a sam gmach w stylajońskim wznosić iię będzie do wysokości 88 stóp. Zanim zostanie
całkowicie wykończony, potrwa przynajmniej trzy lata.
Potrzeby Plumbiarskfc
po cenach hartownych.
Sprzedajemy każdemu po burtownej csnłi
LEVINTHAL PLUMBING SjJPPLY CO*
DARMO
porad· dla chorych : Uiywelcle
FIZIK RIGUL.KI
Da ?fttv\ ardzęaie. nlestrawnoić. hôl głiwr. η
utrnte apetytu. nrzeczvszczenle krwi. I na re
raatyzm. Flz.k PtHs raô*b* kupli w k.iżdej a|
tece lub srJv przyślecie 25 oentow w zaaczkao
pocztowych.
Th· Fuilerton Orug Stora, 2382 N. Rabej S
CHICAGO. II .i »
Wasze oszczędności
zabezpieczone
DLA większej części ludzi bankier jest uważany jako opie
kun dla starannie zbieranych oszczędności. Jeżeli to jest
najważniejsza usługa oddana wam przez bank, rzecz bar·
dzoważną wtedy jest charakter waszego bankiera i jego
sposób prowadzenia interesu.
Interes tej instytiAcyi
był pod jednym i samym dobrze znanym, konserwatywnym,
postępowym i odpowiedzialnym zarządem przez przeszło trzy
dzieści dwa lat. Obszerne doświadczenie w ważnych finanso
wych sprawach — po większej części w wybieraniu bezpiecz
nych sposobów ulokowania pieniędzy — zapewnia depozytary
uszom każdą ochronę co do pieniędzy zostawionych w ich opie
Oszczędności deponowane w dniu )it> przed
dniem 10 lipca przynoszą procent od l.łipca
HARRIS BANK OPIEKI
I OSZCZĘDNOŚCI
ZitożMji |Μ( N. W. Harris & Co. USÎ. Inkwporoin» 1907.
HARRIS
Monroe ulica,
TRUST
pomiędzy
BUDYNEK
Clark i La Salle.

xml | txt